Emissiehandel (EU ETS)

Emissiehandel draagt bij aan kostenefficiënte reductie in Europa

Het systeem voor emissiehandel is het belangrijkste Europese instrument om broeikasgassen terug te dringen.

Waar gaat het over?

Het Europese systeem voor emissiehandel (EU ETS) bestaat sinds 2005. Emissiehandel is de handel in uitstootrechten. De rechten vertegenwoordigen een vaste hoeveelheid uitstoot broeikasgassen tegen een prijs (euro/ton CO2). Het EU ETS werkt op basis van het ‘cap and trade’ principe: er wordt een plafond ingesteld op de totale uitstoot van de deelnemende sectoren. Dat plafond neemt jaarlijks af en daarbinnen kunnen bedrijven uitstootrechten ontvangen of verkopen. Door de uitstoot van bedrijven te koppelen aan een prijs, kunnen bedrijven een investeringsafweging maken: investeren in schonere technologie of rechten bijkopen om niet minder uitstoot te hoeven produceren. De regels voor het EU ETS liggen vast in de Europese Richtlijn die u hiernaast kunt downloaden.

Wat betekent dit dossier voor u?

Grote uitstoters nemen verplicht deel aan het handelssysteem en moeten hun uitstoot monitoren en rapporteren aan de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa). Op de website van de NEa ziet u welke sectoren er onder de richtlijn vallen.

Carbon Leakage
Van de jaarlijks beschikbare hoeveelheid emissierechten wordt een deel gratis toegewezen aan bedrijven. Bedrijven die internationaal concurreren lopen risico op Carbon Leakage en krijgen gratis rechten. Carbon Leakage is het verplaatsen van bedrijfsactiviteiten naar buiten de EU. Omdat andere landen buiten de EU geen of in mindere mate klimaatbeleid hanteren, ontstaat er een ongelijk speelveld. De Europese Commissie houdt een Carbon Leakage lijst bij met de desbetreffende sectoren.

Toewijzing van rechten
Bedrijven kunnen, op basis van de beoordeling van de Europese Commissie al hun rechten gratis toegewezen krijgen of een gedeelte. Om gratis rechten te kunnen ontvangen, moet een bedrijf efficiënt produceren. Om die efficiëntie te beoordelen gebruikt de Commissie ‘benchmarks’. Het aantal beschikbare gratis rechten wordt gedurende de jaren verder ingeperkt. De energie- intensieve industrie ontvangt in toenemende mate maar gedeeltelijk gratis rechten en moet daarom meer rechten kopen op de markt. In de periode 2013-2020 ontvingen bedrijven per jaar minder gratis rechten dan in de fase ervoor. Vanaf 2021, in de vierde handelsfase van het EU ETS, wordt dit verder afgebouwd.

Compensatie indirecte kosten EU ETS
Elektriciteitsproducenten ontvangen sinds 2013 geen gratis rechten meer. De elektriciteitssector rekent daarom CO2-kosten door in de elektriciteitsprijs, waardoor de gebruikers van elektriciteit te maken hebben met indirecte CO2-kosten. ETS deelnemers, met name energie-intensieve bedrijven, kunnen aanspraak maken op compensatie voor deze indirecte ETS kosten. Deze is jaarlijks aan te vragen bij RVO.

Wat is de status van het onderwerp?

De Europese Richtlijn is vanaf 2021 herzien en aangescherpt. Het totale aantal emissierechten in de markt zal sneller worden verlaagd met 2,2 procent per jaar. Vanaf 2019 is tevens het Markt Stabiliteitsreserve ingevoerd. Dit is een Europees instrument dat overschotten van emissierechten uit de markt haalt en daarmee de prijs van de rechten opdrijft.