Herijking Deltaprogramma: zakelijke watergebruikers moeten zich voorbereiden op vaker voorkomende tekorten
Nederland kan niet langer uitsluitend vertrouwen op technische maatregelen om de gevolgen van klimaatverandering voor het watersysteem op te vangen. Dat is een van de belangrijkste conclusies uit het Eindrapport Tweede Herijking van het Nationaal Deltaprogramma. De herijking vormt de inhoudelijke basis voor het Deltaprogramma 2027 en schetst een koers waarin Nederland zich nadrukkelijker moet voorbereiden op structurele watertekorten, verzilting en extremere weersomstandigheden.
Voor zakelijke watergebruikers is van belang dat de beschikbaarheid van voldoende zoetwater van de gewenste kwaliteit minder vanzelfsprekend wordt. Dat vraagt niet alleen om maatregelen van waterbeheerders en overheden, maar ook om een grotere aandacht voor klimaatbestendig watergebruik door bedrijven.
Watertekorten raken ook de industrie
De herijking constateert dat de balans tussen wateraanbod en watervraag richting 2050 steeds verder uit evenwicht raakt. Door hogere temperaturen neemt de verdamping toe, zomers worden droger en de afvoer van rivieren neemt in droge perioden af. Tegelijkertijd neemt de vraag naar zoetwater toe.
In de zomer zal steeds vaker onvoldoende water beschikbaar zijn voor alle huidige functies, waaronder landbouw, natuur en industrie. Bovendien gaat het niet alleen om de hoeveelheid beschikbaar water. Ook de kwaliteit van het water wordt steeds belangrijker. Verzilting en stijgende watertemperaturen kunnen ertoe leiden dat bedrijven en andere gebruikers beperkingen ondervinden bij de inname van water.
De problemen zullen daarbij per regio verschillen. Gebieden die afhankelijk zijn van rivierwater kunnen vaker te maken krijgen met onvoldoende water van voldoende kwaliteit. In kustgebieden neemt de druk door verzilting toe, terwijl de hoge zandgronden grotendeels afhankelijk zijn van neerslag.
Aanpassen aan minder water
Het Deltaprogramma kiest nadrukkelijker voor aanpassing aan een toekomst waarin watertekorten vaker voorkomen. Maatregelen in het hoofdwatersysteem blijven noodzakelijk, maar kunnen volgens het rapport de tekorten niet volledig oplossen. Daarom moeten regio's zich verder aanpassen aan perioden van droogte en watertekort. Het Rijk en de regio's gaan meer inzicht bieden in de kans op watertekorten en de mogelijke omvang daarvan. Ook worden nationale doelen voor waterbeschikbaarheid voorzien van een aantal cruciale functies, aangevuld met regionale doelen.
Wat betekent dit voor zakelijke watergebruikers?
De tweede herijking bevestigt dat waterbeschikbaarheid voor bedrijven niet langer vanzelfsprekend is. Voor zakelijke watergebruikers zijn daarbij enkele ontwikkelingen bijzonder relevant. Meer duidelijkheid over beschikbaarheid is noodzakelijk: bedrijven moeten beter kunnen anticiperen op perioden van droogte en schaarste. Het aangekondigde inzicht in de kans op watertekorten en de ontwikkeling van nationale en regionale doelen voor waterbeschikbaarheid kan daarbij een belangrijke stap zijn.
Waterbesparing en alternatieve bronnen worden belangrijker. Bedrijven zullen steeds vaker moeten kijken naar mogelijkheden om efficiënter met water om te gaan, water opnieuw te gebruiken of alternatieve waterbronnen in te zetten. Daarbij is het van belang dat overheden en waterbeheerders ruimte bieden voor innovatie en maatwerk.
Nieuwe economische ontwikkelingen vragen om een integrale afweging. De herijking maakt duidelijk dat de vraag naar water nadrukkelijker onderdeel moet worden van ruimtelijke keuzes. VEMW vindt het daarbij essentieel dat niet alleen wordt gekeken naar het beperken van nieuwe watervragers, maar ook naar het belang van bestaande bedrijven en de maatschappelijke en economische functies die zij vervullen.
Van waterbeheer naar gezamenlijke verantwoordelijkheid
De kern van de tweede herijking is dat Nederland zich moet voorbereiden op een andere omgang met water. Niet alle gevolgen van extreem weer en structurele tekorten kunnen worden voorkomen. Naast technische maatregelen zijn daarom veranderingen nodig in de inrichting en het gebruik van Nederland, gecombineerd met meer aandacht voor risicobeheersing en crisismanagement.
Voor VEMW is het van groot belang dat zakelijke watergebruikers nadrukkelijk betrokken blijven bij de verdere uitwerking van deze koers. Bedrijven zijn niet alleen afhankelijk van een betrouwbaar en voldoende beschikbaar watersysteem, maar kunnen ook een belangrijke bijdrage leveren aan waterbesparing, hergebruik en innovatief watergebruik.
De herijking onderstreept daarmee opnieuw het belang van een tijdige en transparante dialoog tussen overheden, waterbeheerders en zakelijke watergebruikers. Juist nu de druk op het watersysteem toeneemt, hebben bedrijven behoefte aan duidelijkheid over de toekomstige beschikbaarheid van water én aan voldoende ruimte om zich tijdig aan veranderende omstandigheden aan te passen.
Bekijk Het Deltaprogramma in onze Kennisbank