Netbeheerders zetten functioneren energiemarkten op spel met roep om ingrijpen!

Onacceptabel

Algemeen directeur Hans Grünfeld van VEMW: “de roep van de landelijke energienetbeheerders TenneT en GTS om met capaciteitsmechanismen respectievelijk vulverplichtingen voor gasopslagen de energie leveringszekerheid te borgen legt een grote rekening bij alle energiegebruikers in Nederland. Dat is ons inziens onacceptabel vanwege de mogelijke gevolgen voor onze economie, het ondernemersklimaat en de maatschappij. De beste waarborg tegen de gevolgen van onvoorziene of ongewenste omstandigheden is een goed functionerende elektriciteits- en gasmarkt. Met prijzen gebaseerd op vraag en aanbod van energie. Ingrijpen in die markt leidt tot een structurele verstoring van het functioneren van die markt. Netbeheerders hebben een rol in het bewaken van de leveringszekerheid, niet in het opstellen of wijzigen van het marktontwerp want dat ligt op het terrein van de politiek. Als beheerder van de energie-infrastructuur moet een netbeheerder zich beperken tot haar monitoringstaak in deze. Een monitoring van het functioneren van de markt, op basis waarvan de politiek en/of marktpartijen kunnen ingrijpen en reageren. En de netbeheerder – indien dat voor het aanpakken van knelpunten en het borgen van de werking van die markt nodig is – de infrastructuur kan aanpassen of uitbreiden. Doeltreffend en doelmatig. VEMW pleit voor het investeren in een robuust en voorspelbaar beleidskader, waarin marktpartijen de ruimte krijgen om te investeren en te innoveren.”

Capaciteitsmechanisme

Uit de Monitor Voorzieningszekerheid 2026 van TenneT blijkt dat de risico’s voor de voorzieningszekerheid van elektriciteit in Nederland aanzienlijk toenemen. In vrijwel alle onderzochte scenario’s wordt de Nederlandse norm voor leveringszekerheid - maximaal vier uur tekort per jaar - vanaf 2030 overschreden, met tekorten die richting 2035 oplopen tot tientallen uren per jaar. TenneT adviseert daarom om op korte termijn te starten met de invoering van een capaciteitsmechanisme. VEMW riep gisteren op basis van deze oproep van TenneT op niet alleen het symptoom, maar ook daadwerkelijk het probleem aan te pakken. VEMW waarschuwt voor een te snelle keuze voor ingrijpende marktinterventies zoals capaciteitsmechanismen. Immers, de huidige uitdagingen zijn niet het gevolg van een falende markt, maar van toenemende onzekerheid en – regulatore - ingrepen die het functioneren van die markt onder druk zetten.

Vulverplichtingen

Gasunie signaleerde gisteren dat de Nederlandse ondergrondse gasopslagen niet snel genoeg worden gevuld voor komende winter. Waar vorig jaar begin juni de vulgraad 50 procent bedroeg, komen we nu niet verder dan 19 procent. Dat de vulgraad achterblijft heeft alles te maken met de ontmanteling van het Gasgebouw – de samenwerking van Staat en oliebedrijven Shell en ExxonMobil – t.b.v. de exploitatie van het Groningen gasveld. Daarbij komt dat de hoge marktprijs op dit moment het voor leveranciers oninteressant en risicovol maakt om nu gas in te kopen en op te slaan voor verkoop in de komende winter. Met de vraag hoe de markt en/of de beleidsmakers daarop moeten reageren. In 2022 – na de inval van Rusland in Oekraïne - heeft de markt gereageerd met historisch hoge gasprijzen. Die prijzen waren niet voor alle gasgebruikers in Nederland acceptabel, maar hebben er niet toe geleid dat de leveringszekerheid in gevaar kwam: de hoge prijzen leidden tot een demping van de vraag.

Hans Grünfeld van VEMW pleitte gisteren bij BNR Nieuwsradio om terughoudend te zijn met het halsoverkop ingrijpen in de gasmarkt door de gasopslagen snel te gaan vullen. Grünfeld: “De rekening hiervoor komt bij de gasgebruiker te liggen omdat het leidt tot een vergroting voor de vraag en daarmee verdere stijging van de prijs. Terwijl het ingrijpen niet leidt tot een verbetering van de leveringszekerheid, want daar zijn de gasopslagen niet voor bedoeld. Daarvoor zijn strategische opslagen nodig zoals we die al een halve eeuw kennen voor aardolie, en tot voor kort het enorme Groningenveld voor aardgas. Ook hier geldt dat een robuust en voorspelbaar beleidskader nodig is om doeltreffende en doelmatige keuzes te kunnen maken.”

Het item van BNR is hier terug te luisteren.