De herziening van het Europese EU-ETS handelssysteem is bepalend voor de concurrentiekracht, investeringen en toekomst van de Europese energie-intensieve industrie. Dat vereist een zorgvuldig wetgevingsproces. IFIEC en VEMW roepen het Europees Parlement en de lidstaten op om het voorstel grondig te beoordelen en te zorgen voor een stabiel, voorspelbaar ETS-kader. Behoud van onvoorwaardelijke vrije toewijzing van emissierechten is daarbij noodzakelijk om koolstoflekkage te voorkomen, investeringen in Europa aantrekkelijk te houden en de verduurzaming én industriële productie duurzaam te versterken.
Tijdsgewricht met zware druk
In het huidige tijdsgewricht kan Europa het zich niet veroorloven de beoordeling en herziening verkeerd te doen. Onze industrieën staan onder zware druk van hoge energiekosten, oneerlijke handelspraktijken, geopolitieke onzekerheid, zwakke vraag en een steeds slechtere investeringsomgeving. De industriële productie is in verschillende belangrijke waardeketens afgenomen, terwijl de investeringen die nodig zijn om de industriële basis van Europa te transformeren moeilijk te ontsluiten blijven. De EU moet dringend de regeldruk verlichten, de kosten van het ondernemen verlagen en een levensvatbaar systeem creëren waarbij business cases verantwoorde investeringen afdwingen. Investeringen in decarbonisatie en het herstellen van de internationale concurrentiekracht om de thans kwetsbare autonomie strategisch te versterken.
De Europese industrie kan haar essentiële maatschappelijke rol in economische stabiliteit waarborgen door zich te blijven inzetten voor een overgang naar klimaatneutraliteit. Dat vereist een EU-ETS-beoordeling die ondersteuning biedt aan voortdurende investeringen en effectieve bescherming van koolstoflekkage voor industriële voorzieningsketens. Met randvoorwaarden die investeringen in Europa mogelijk maken teneinde hier én te decarboniseren én te blijven produceren.
Zorgvuldig wetgevingsproces
Een ingrijpende hervorming met gevolgen die doorwerken tot ver in het volgende decennium vraagt om een zorgvuldig wetgevingsproces. De kwaliteit van de hervorming mag daarbij niet ondergeschikt worden gemaakt aan de snelheid van besluitvorming.
De voorgestelde wetgevende tijdlijn is volgens de Europese Commissie te kort om de gevolgen van de hervorming goed te kunnen beoordelen en biedt onvoldoende ruimte voor de noodzakelijke democratische en institutionele controle. De lopende evaluatie van het EU-ETS zal immers grote invloed hebben op de kostenstructuur, investeringsbeslissingen en werkgelegenheid van honderdduizenden Europese bedrijven.
IFIEC en VEMW vinden echter dat besluiten van deze omvang juist een grondige analyse vereisen van de sociaaleconomische en concurrentie-effecten, evenals transparantie en een betekenisvolle betrokkenheid van industrieën en sociale partners. De impact op investeringen, concurrentievermogen en industriële productie kan niet betrouwbaar binnen enkele weken worden vastgesteld. Onzorgvuldige besluitvorming brengt het risico met zich mee dat negatieve gevolgen voor de Europese industrie nog decennialang voelbaar blijven.
Onvoorwaardelijk toewijzing emissierechten
Vrije toewijzing van emissierechten binnen het EU-ETS heeft als primair doel Europese bedrijven te beschermen tegen koolstoflekkage zolang concurrenten buiten de EU niet aan vergelijkbare CO₂-kosten worden blootgesteld. Het voorstel van de Europese Commissie ondermijnt dit doel door vrije toewijzing afhankelijk te maken van investeringsverplichtingen die uitsluitend gelden voor Europese bedrijven, de zogenaamde ‘conditionality’ vereisten. Hierdoor ontstaat een concurrentienadeel ten opzichte van internationale concurrenten en wordt de financiële ruimte voor toekomstige verduurzamingsinvesteringen juist beperkt.
Grote industriële investeringen zijn afhankelijk van factoren als betaalbare koolstofarme energie, voldoende netcapaciteit, CO₂-infrastructuur, vergunningverlening en marktvraag. Deze randvoorwaarden kunnen niet worden afgedwongen via investeringsverplichtingen binnen het ETS. Bovendien bestaat er geen logische relatie tussen het aantal gratis emissierechten dat een bedrijf ontvangt en de omvang van de investeringen die het zou moeten doen.
Europa heeft behoefte aan een stabiel en voorspelbaar ETS-kader dat investeren, verduurzamen en produceren in Europa stimuleert. Daarom moet de investeringsvoorwaarde worden geschrapt en moet onvoorwaardelijke vrije toewijzing van emissierechten behouden blijven als effectieve bescherming tegen koolstoflekkage.