Vandaag vond het Commissiedebat Netcongestie en elektriciteitsnet van de Tweede Kamercommissie Klimaat en Groene Groei plaats. In de aanloop naar het debat heeft een grote groep van marktpartijen, waaronder VEMW, in een brief aan de leden van deze Commissie aangedrongen op versnelling van vergunningprocedures, realistischere aannames in congestiemodellen, actief wachtrijbeheer door netbeheerders en bindende afspraken over flexibiliteit en congestiemanagement. Daarnaast publiceerde het kabinet gisteren een brief van Staatssecretaris De Bat over de voortgang van de aanpak van netcongestie in FGU-gebied (Flevoland, Gelderland, Utrecht). Wederom is de afdronk: veel beleid, weinig resultaat.
Schaarste het grootst in Utrecht
In Utrecht is de situatie het meest nijpend. De kabinetsbrief maakt duidelijk dat een volledige en langdurige aansluitstop in de FGU-regio als geheel is afgewend, maar dat dit in een deel van Utrecht niet geldt. In één van de vijf congestiegebieden is de netdruk zo hoog dat een tijdelijke “pas op de plaats” onvermijdelijk is. Nieuwe of zwaardere aansluitingen worden daar voorlopig niet gehonoreerd, met uitzondering van bepaalde prioritaire functies en lopende woningbouwprojecten.
Voor die woningbouw, circa 35.000 woningen, blijft zekerheid bestaan tot ten minste 1 juli 2026. In de overige delen van de FGU-regio is beperkt ruimte beschikbaar, maar uitsluitend via strikte prioritering. Het kabinet benadrukt dat de situatie voortdurend wordt gemonitord en dat in oktober 2026 opnieuw wordt bekeken hoeveel ruimte kan worden vrijgegeven. De realiteit blijft echter dat Utrecht opereert binnen een regime van structurele schaarste, waarin netcapaciteit geen vanzelfsprekendheid meer is maar een periodiek te verdelen schaarse factor.
Debat netcongestie levert weinig concreets
De gezamenlijke marktinbreng van marktpartijen kreeg in het debat duidelijke weerklank in de analyse van het probleem, maar minder in de gekozen oplossingsrichting. Marktpartijen vroegen nadrukkelijk om versnelling van vergunningprocedures, het beperken van procedurestapeling, realistischer congestiemodellen en vooral: actieve benadering van bedrijven op de wachtrij door netbeheerders. Ook werd aangedrongen op resultaatsverplichtingen voor congestiemanagement en meer transparantie over netcapaciteit op regionaal niveau.
In het debat werd deze lijn deels herkend, maar vooral vertaald naar bestaande of nog uit te werken instrumenten. De staatssecretaris bevestigde de noodzaak van flexibiliteit, congestiemanagement en versnelling van netprojecten, maar legde de nadruk op gefaseerde implementatie via onder meer de opsplitsing van de FGU in vijf gebieden, Europese wetgevingstrajecten en verdere uitwerking van flexibiliteitsmarkten. De rol van de ACM blijft daarbij leidend in prioritering en toezicht, terwijl harde nationale resultaatssturing richting netbeheerders beperkt blijft.
Wat opvalt is dat de kernboodschap van de markt, “van beleid naar uitvoering”, in het debat vooral wordt onderschreven in woorden, maar nog niet volledig wordt vertaald naar afdwingbare keuzes. De spanning tussen uitvoeringsdruk en bestuurlijke voorzichtigheid blijft daarmee onverminderd zichtbaar. Wel gaf de staatssecretaris aan dat besluitvorming van het Grids Package door Europa wellicht versneld wordt richting de zomer en dat het bijbehorende AMvB al klaarligt voor nationale implementatie.
Minder plannen, meer resultaat
Algemeen directeur Hans Grünfeld van VEMW: “Het is goed dat er vanuit Europa tempo komt op het Grids Package en dat Nederland daarop wil aanhaken. Versnelling van procedures en harmonisatie van regels zijn hard nodig om uit de dreigende impasse te komen.”
Grünfeld vervolgt: “Maar laten we eerlijk zijn: in delen van Utrecht is die impasse al realiteit geworden. Daar is een tijdelijke stop op nieuwe en zwaardere aansluitingen onvermijdelijk, ondanks alle beleidsinspanningen. Dat onderstreept juist hoe urgent het is om verder te gaan dan plannen en modellering. Uiteindelijk gaat het niet alleen om betere wetgeving of snellere trajecten. Wat ontbreekt, zijn harde resultaatsverplichtingen voor netbeheerders en sturing op uitvoering. Zolang dat uitblijft, blijft netcongestie iets wat we managen in plaats van oplossen. De oproep is daarom helder: minder plannen, meer resultaat. Dat betekent kortere wachtrijen, snellere aansluitingen en netbeheerders die daar verantwoordelijk voor worden gehouden.
De Kamerbrief over de aanpak van netcongestie in FGU-gebied vind je in onze kennisbank.