Carbon Capture and Storage (CCS) is een belangrijke optie om de industrie te verduurzamen en klimaatdoelstellingen te bereiken. Op Europees niveau zijn er verschillende maatregelen om de ontwikkeling van CCS en koolstofgebruik (CCUS) te ondersteunen. Deze maatregelen zijn echter tot nu toe onvoldoende gebleken om de markt tijdig van de grond te krijgen. Daarom wordt momenteel gewerkt aan een Europees wetgevingspakket voor dit doel. In dat kader heeft een internetconsultatie plaatsgevonden, waarvan de resultaten vorige week zijn gepubliceerd. Uit de resultaten blijkt dat respondenten aandacht vragen voor regelgeving die kostendekkende tarieven waarborgt, evenals mechanismen om ketenrisico’s te beheersen. In het recent gepubliceerde CCSA-rapport: Europe Market Study 2026 wordt hiervoor een wetgevingsroutekaart voorgesteld, met concrete maatregelen op het gebied van tariefregulering, risicodeling en financiële ondersteuning.
Beleid
Op Europees niveau is al beleid vastgesteld voor de ontwikkeling van CCUS. In de Net Zero Industry Act (NZIA) is vastgelegd dat er in 2030 50 Mton aan CO₂-injectiecapaciteit beschikbaar moet zijn. De Industrial Carbon Management Strategy schetst het kader voor CCUS-doelstellingen van 280 Mton in 2040 en 450 Mton in 2050. In 2024 wordt de operationele injectiecapaciteit in Europa echter geschat op slechts 0,2 Mton. Inclusief landen binnen de EER (Noorwegen en IJsland) stijgt dit tot 1,9 Mton. Deze capaciteit telt echter niet mee voor de NZIA-doelstelling. Daarnaast wordt geschat dat het circa vijf jaar duurt voordat een project van selectie tot operationele fase komt. Dit betekent dat de doelstelling voor 2030 alleen kan worden gehaald als meerdere projecten met een Final Investment Decision (FID) dit jaar versneld worden gerealiseerd.
Belemmeringen
Er zijn verschillende belemmeringen waardoor voor CCS-projecten geen FID genomen wordt. In het consultatierapport worden onder meer genoemd: het hoge risico van deze ‘first-of-a-kind’-projecten door het ontbreken van duidelijke regelgeving voor toegang tot infrastructuur en het waarborgen van concurrerende tarieven, het ontbreken van een heldere aansprakelijkheidsverdeling in de keten en belemmeringen voor de ontwikkeling van grensoverschrijdende infrastructuur. In het CCSA-rapport wordt een roadmap gepresenteerd voor de ontwikkeling van wetgeving in verschillende fasen, waarin deze belemmeringen worden aangepakt, onder andere via financiële risicobeperking en financieringsmechanismen. Dit moet op twee niveaus gebeuren: Europees en lidstaatniveau. Op Europees niveau moet duidelijkheid worden geboden, moeten lacunes in regelgeving worden opgevuld en moet aanvullende financiering beschikbaar worden gesteld. Lidstaten dienen zich te richten op financiële risicobeperking en financieringsinstrumenten.
Kansen
Hans Grunfeld, algemeen directeur van VEMW: “De ontwikkeling van wetgeving voor de uitrol van een Europese CCUS-markt is positief. In de inbreng op de consultatie (via VEMW’s Europese koepelorganisatie IFIEC) is benadrukt dat mechanismen nodig zijn om ketenrisico’s af te dekken. De voorstellen in het CCSA-rapport om deze risico’s te adresseren – financiering voor CAPEX-, OPEX- en DEVEX-gaten, staatsgaranties om onderbenutting te ondervangen en compensatieregelingen bij verstoringen in CCS – sluiten aan bij onze inzet. Wij gaan ervan uit dat deze punten verder worden meegenomen in het wetgevingspakket dat later dit jaar wordt verwacht.”
Het CCSA-rapport is beschikbaar in onze Kennisbank