Commissie kondigt grote beleidsherziening aan
Maatregelen gericht op knelpunten energie- en industrietransitie
De Europese Commissie (EC) kondigt in een communicatie belangrijke beleidswijzigingen aan. Het document bevat een planning voor maatregelen onder andere voor nettarieven, waterstof, het vullen van de gasopslagen, en het EU-ETS.
Nettarieven en belasting
De Commissie kondigt in de communicatie ‘AccelerateEU’ aan in mei met een voorstel te komen voor nettarieven en energiebelastingen. Het voorstel verduidelijkt het kader waarbinnen toezichthouders gerichte kortingen op nettarieven kunnen toepassen, onder meer voor energie-intensieve industrie. Ook stelt de Commissie voor om lidstaten meer ruimte te geven om energiebelastingen te verlagen, met als uitgangspunt dat elektriciteit minder zwaar wordt belast dan gas. De Commissie doet haar uiterste best om de onderhandelingen over het Grids Package in juli af te ronden.
Waterstof
De Commissie erkent dat de ontwikkeling van de markt voor hernieuwbare waterstof achterblijft. Om dit probleem te verhelpen roept de waterstofwaardeketen op tot een herziening van de productiecriteria voor RFNBO-waterstof (hernieuwbare brandstoffen van niet-biologische oorsprong). De EC kondigt nu in Q2 2026 een ‘doelgerichte herziening’ aan van de productiecriteria voor RFNBO-waterstof. Het lijkt wel alsof de Commissie zal vasthouden aan het additionaliteits-criterium. Dit criterium stelt dat de elektriciteitsproductie-eenheid binnen drie jaar operationeel moet zijn voor het ingebruiknemen van de waterstofproductie-eenheid. Ook start op 30 juni 2026 een publieke consultatie over de mogelijke rol van elektriciteit uit kernenergie bij de productie van duurzame waterstof. Met de aangekondigde herziening speelt de Commissie in op signalen uit de sector, waar ook VEMW en Europese industrieorganisaties, zoals IFIEC, al langer voor pleiten.
Gasopslagen
Om prijsschokken te voorkomen, zet de Commissie sterker in op coördinatie tussen lidstaten bij het vullen van gasopslagen. Vanaf april faciliteert zij de afstemming van aankopen, zodat gelijktijdige inkoop door marktpartijen niet leidt tot het opdrijven van de gasprijs. Deze coördinatie vindt plaats via de Gas Coordination Group, waar VEMW via IFIEC in vertegenwoordigd is. Ook moedigt de Commissie lidstaten aan gebruik te maken van bestaande flexibiliteit in de Europese gasopslagverordening. Dit verlicht de verplichtingen tot het vullen van de bergingen en kan zo een hoge gasprijs voorkomen.
EU ETS
De Commissie geeft aan dat volgens haar het EU ETS cruciaal is geweest voor de leveringszekerheid en onafhankelijkheid van de Europese Unie. Zonder het ETS zou het gasverbruik in de EU nu 100 miljard kuub gas per jaar hoger liggen.
Tegelijkertijd wil de Commissie opgehaalde ETS-gelden beter inzetten. Lidstaten worden geholpen om de ETS-gelden te gebruiken voor de stimulering van investeringen in o.a. elektrificatie en verduurzaming van de industrie. Ook geeft de EC de optie om nieuwe hernieuwbare opwek-capaciteit te stimuleren met ETS-gelden mits dit bijdraagt aan industriële CO2-reductie en/of elektrificatie van huishoudens.
In juli presenteert de Commissie een voorstel om het EU-ETS te moderniseren. Dit omvat een uitvraag bij lidstaten om de ETS benchmark te actualiseren. Dit voorstel is complementair aan eerder voorgestelde wijzigingen van de Markt Stabiliteitsreserve (MSR). Daarnaast kondigt de Commissie aan €100 miljard beschikbaar te stellen voor de ‘Industrial Decarbonisation Bank’ om de industrie verder te helpen verduurzamen.
Algemeen Directeur VEMW, Hans Grünfeld: ‘Wij zijn positief verrast door deze communicatie van de Commissie. Veel van de aangekondigde maatregelen raken precies aan de knelpunten waarvoor wij in Brussel al langere tijd aandacht vragen. Tegelijkertijd laat de huidige geopolitieke situatie zien dat uitstel geen optie meer is: het is echt vijf voor twaalf. De Commissie zet nu stappen die nodig zijn voor zowel de energietransitie als het behoud van een concurrerende industrie in Europa. Het is bemoedigend dat de Commissie deze richting inslaat, maar de uitwerking zal bepalend zijn. De voorstellen moeten nog worden uitgewerkt en uiteindelijk worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de lidstaten. De komende periode is dus cruciaal om ervoor te zorgen dat deze plannen ook daadwerkelijk leiden tot concreet en effectief beleid.’
De communicatie is te vinden in onze Kennisbank.