Op 16 september organiseerde VEMW een webinar over het voorstel van de Europese Commissie voor de herziening van het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS). Ruben Vermeeren, plaatsvervangend hoofd van de ETS Policy Unit bij DG CLIMA, lichtte het voorstel toe. Michiel Cornelissen, verbonden aan de expertgroep EU ETS van VNO-NCW en senior beleidsadviseur Energie en Klimaatbeleid bij USG, reflecteerde vanuit het perspectief van de industrie.
Volgens Vermeeren staat de Europese Commissie voor de opgave om drie doelstellingen met elkaar te verenigen: het behalen van de klimaatdoelen, het versterken van het concurrentievermogen en het waarborgen van de energiezekerheid. Zo moet het EU ETS investeringen in verduurzaming stimuleren, terwijl financiële ondersteuning en bescherming tegen carbon leakage in de Unie nodig blijven.
Verschillende visies op kosteloze toewijzing
Centraal in de discussie stond het voorstel om de kosteloze toewijzing van emissierechten vanaf 2031 sterker te verbinden aan investeringen en gerealiseerde emissiereducties in Europa. De Commissie wil hiermee voorkomen dat bedrijven kosteloze rechten ontvangen zonder dat daar voldoende investeringen in verduurzaming tegenover staan.
Cornelissen plaatste een aantal kanttekeningen bij deze benadering. Kosteloze toewijzing is volgens hem in de eerste plaats bedoeld als compensatie voor het kostenverschil met producenten buiten Europa die geen vergelijkbare CO₂-prijs betalen. Door deze bescherming afhankelijk te maken van investeringen en prestaties, verandert kosteloze toewijzing volgens hem feitelijk in een vorm van normering of subsidie.
Randvoorwaarden voor industriële verduurzaming
Volgens Cornelissen zijn voor emissiereductie met behoud van productie in Europa drie elementen nodig: een voorspelbare CO₂-prijs, effectieve bescherming tegen carbon leakage en voldoende vraag naar koolstofarme producten. Daarnaast hangt de uitvoering van verduurzamingsprojecten af van infrastructuur, netcapaciteit en vergunningverlening. Productnormen en groene overheidsinkoop kunnen de vraag naar koolstofarme producten ondersteunen.
In de discussie met deelnemers kwamen onder andere netcongestie, de uitvoerbaarheid van de Europese klimaatdoelstelling voor 2040 en de benchmarks voor kosteloze toewijzing aan bod. Vermeeren benadrukte dat het dalende emissieplafond de emissiereductie binnen het EU ETS borgt, maar dat aanvullend beleid nodig blijft om ervoor te zorgen dat deze reductie door verduurzaming wordt bereikt en niet door het sluiten of verplaatsen van industriële productie.
De komende maanden bespreken het Europees Parlement en de Raad het voorstel. Naar verwachting beginnen de trialoog-onderhandelingen tussen de Europese instellingen in 2027.
In de Kennisbank zijn de presentaties exclusief beschikbaar voor leden.