De verduurzaming van de Europese industrie stokt. Niet zozeer op aanbod, maar op vraag. Subsidies, EU-ETS-prikkels en innovatieregelingen leidden de afgelopen jaren tot veel beweging aan de aanbodkant. Maar zonder afzetmarkt voor groene producten blijft de businesscase wankel. Fabrieken kunnen wel schoner produceren, maar als de markt die producten niet vraagt, komt de transitie niet verder dan losse pilots. Vraagcreatie zou de ontwikkeling van groene ketens kunnen katalyseren. Reden voor NPVI om een Inspiratietour te organiseren.
Onderzoek Europese vraagcreatie
IJmert Muilwijk (Energie-Nederland) ging in op een onderzoek van Deloitte hoe de energie-intensieve industrie, zoals chemie, staal, raffinage en kunstmest kan bijdragen aan vergroening van de keten. Wat we nu zien is dat die energie-intensieve bedrijven aan het begin van de waardeketen tegen zeer hoge kosten aanlopen die ze niet aan klanten in rekening kunnen brengen. Maar wanneer die extra kosten om groen te produceren aan het eindproduct worden toegekend, dan gaat het om een kostenverhoging van niet meer dan 1 tot enkele procenten op de kostprijs. Die toekenning zou geregeld kunnen worden door een vergroeningsnorm en/of EU-oorsprong norm te stellen voor de detailhandel, dus in de keten dicht bij de consument. En die kosten zouden dan ook in rekening gebracht moeten worden voor geïmporteerde eindproducten. Wat daarvoor nodig is, is schaalbaarheid, effectiviteit en competitiviteit. Uit het onderzoek blijkt dat dit een begaanbare route zou kunnen zijn voor verduurzaming van ongeveer de helft van alle producten door vraagcreatie. Desgevraagd gaf Muilwijk aan dat vraagcreatie niet zozeer een dossier is, maar een filosofie, waarbij het erom gaat om een politieke wil te creëren die dit, en het stimuleren van ‘made in Europe’ mogelijk maakt.
Staal
Erik van Straaten (Tata Steel Nederland) presenteerde een overzicht van de staalindustrie in Nederland, Europa en de wereld, en de plannen die in Europa gemaakt worden voor de vergroening van de staalindustrie. Bijna de gehele sector is in transitie, gedreven door de enorme emissiekosten (EU-ETS). De komende 10-15 jaar worden 25-35 vergroeningsinvesteringen verwacht in de EU, met ‘EU-made green steel’. Er zijn 20 plannen voor een Electric Arc Furnace (EAF), 13 voor een Direct Reduction Plant (DRP) en 1 Electric Smelter Furnace (ESF). Tata Steel in IJmuiden kiest hierbij voor EAF.
De definitie van ‘groen staal’ is nog een thema. Veel bedrijven waaronder Tata sluiten zich aan bij ‘LESS’: Low Emission Sustainable Steel. Ook voor staal geldt: hoe kun je de extra kosten voor groen staal verantwoord laten landen in de keten. Wanneer je dat ook hier doet door een mandaat te leggen aan het einde van de keten (bijvoorbeeld de autodealer of -koper) dan zijn die kosten absorbeerbaar (400-600 euro per auto).
Recycling
Lysanne van der Lem (Verpact) ging tot slot in op de inzet van recyclaat in consumentenverpakkingen, waaronder plastics. Ook zij benoemde het mandateren van een percentage gerecycled materiaal, met een beloningsmechanisme voor recyclebaarheid. Daar waar staal 100 procent recyclebaar is, geldt dat niet voor plastics. Er zal altijd een hoeveelheid biobased grondstof nodig zijn om de uitstoot in de plasticketen tot nul te kunnen reduceren. De grote uitdagingen liggen in de technologie en schaalbaarheid, aanpak van mismatches in de keten (sortering, verwerking), de beschikbaarheid van voldoende biomassa, en ook hier: de allocatie van de extra kosten. Aan dat laatste wordt nu gewerkt met een mandaat bij de detailhandel en merkeigenaren: de wettelijke Uitvoering Producenten Verantwoordelijkheid (UPV). Verpact is de partij die dit voor het gehele UPV-systeem in gang zet.