Wetsvoorstel Bestrijden Energieleveringscrisis uitgesteld
VEMW: kosten voor vullen gasbergingen niet eenzijdig bij de industrie leggen
Het Wetsvoorstel Bestrijden Energieleveringscrisis (Wbe) treedt op zijn vroegst pas in 2028 in werking. De Wbe moet een wettelijke grondslag vormen voor het nemen van preventieve maatregelen ter voorkoming van een gascrisis. Belangrijk voorbeeld: het vullen van de gasopslagen en de financiering daarvan. Dit volgt uit de Voorjaarsnota van het kabinet.
Vultaak
Energiebeheer Nederland (EBN) heeft sinds de gascrisis in 2022 de taak gekregen om op aanwijzing van de minister van KGG de gasberging Bergermeer en de PGI piekgasinstallatie Alkmaar te vullen wanneer dit op basis van marktwerking onvoldoende tot stand komt, en daarmee mogelijk de gasleveringszekerheid in het geding komt. Tot en met de winter 2024/2025 zijn de kosten die hiermee netto gemaakt zijn afgehandeld.
Maatregel
Ook voor de vulseizoenen 2025/2026, 2026/2027 en 2027/2028 heeft het kabinet geld vrijgemaakt voor een vulmaatregel. Deze uitgaven worden echter niet meer gerelateerd aan Oekraïne. De kosten voor de vulmaatregel 2024/2025 worden via een heffing op het gastransport doorbelast aan gasgebruikers. De verwachte kosten van de heffing zijn naar beneden bijgesteld. Daarnaast worden de inkomsten doorgeschoven naar de periode vanaf 2029, omdat de Wbe op zijn vroegst medio 2028 in werking treedt en de heffing pas daarna kan worden geïmplementeerd. Toezichthouder ACM gaf gelopen herfst nog aan dat het wetsvoorstel - in de toenmalige vorm - niet uitvoerbaar en handhaafbaar is.
Leenfaciliteit
Minister van Veldhoven (KGG) liet vrijdag per kamerbrief weten dat voor de winter 2027/2028 opnieuw een leenfaciliteit met een maximum van 8 miljard euro is ingericht. Die is gealloceerd voor het vullen van de gasopslagen in Norg, Grijpskerk en Bergermeer. In de praktijk zal het maximum in principe niet worden bereikt omdat immers voorondersteld wordt dat de inzet pas plaatsvindt wanneer de markt zelf niet zorgdraagt voor een tijdige vulling.
Maatschappelijk probleem
Algemeen directeur Hans Grünfeld van VEMW: “Handelaren hebben onder de huidige marktomstandigheden met een negatieve spread geen prikkel om de bergingen te vullen. Er moet dus geld bij. Maar de vraag is wie dat gaat betalen. Het is ondenkbaar dat deze kosten voor rekening van de industrie komen. Bij een dreiging van een fysiek gastekort zijn zij immers de eersten die afgeschakeld worden. Toch wil het kabinet de kosten daar neerleggen.”
Grünfeld vervolgt: “De gascrisis van 2022 heeft ons geleerd dat bij het ontstaan van een disbalans tussen vraag en aanbod op de gasmarkt de vraag vrijwillig wordt afgeregeld op basis van een prijsprikkel. Dat is doelmatig en dempt de prijsstijgingen. Wanneer er vervolgens toch een fysiek tekort gaat ontstaan, zal dat leiden tot een maatschappelijke ontwrichting en mogelijk ook een dreiging voor de nationale veiligheid. Dat maatschappelijke probleem zal ook door de maatschappij gedragen moeten worden, en niet door één groep gasgebruikers.”