Aansluitoffensief in strijd tegen netcongestie

Doorbraken

In een samenwerking tussen overheid, netbeheerders, toezichthouder en marktpartijen zijn acht verschillende knelpunten geïdentificeerd die snel opgelost moeten worden om netcongestie te verminderen. Centraal in het aansluitoffensief staan de acht oplossingen voor deze knelpunten, of doorbraken genaamd, die gezamenlijk moeten bijdragen aan een betere benutting van de bestaande netcapaciteit:

• Loslaten van strikte risicobenadering
  De rapportage pleit voor een explicietere maatschappelijke afweging van risico’s rondom betrouwbaarheid, kosten en tijdigheid. Door niet alle risico’s volledig te vermijden, maar beheerst te accepteren, kan sneller capaciteit beschikbaar komen zonder onevenredige gevolgen voor het systeem.
• Optimalisatie van prognoses
  De huidige vraag- en aanbodprognoses zijn conservatief en worden relatief infrequent herijkt. Door prognoses beter te regionaliseren, vaker te actualiseren en explicieter om te gaan met onzekerheden, kan eerder inzicht ontstaan in beschikbare netruimte en kunnen wachtrijen worden verkort.
• Herziening van contractvoorwaarden
  Vanuit de markt is aangegeven dat de contractvoorwaarden in de standaard-congestiemanagementcontracten een grote barrière zijn voor het contracteren van flexibiliteit. Door deze evenwichtiger en in samenspraak met de markt op te stellen dienen deze belemmeringen weggenomen te worden.
• Inzicht in flexverwachtingen
  Voor effectieve inzet van flexibiliteit is inzicht nodig in de verwachte beschikbaarheid van flex bij afnemers en producenten. Deze doorbraak richt zich op het systematisch in beeld brengen van flexpotentieel per regio en per tijdvak, als randvoorwaarde voor andere maatregelen.
• Regionale tenders voor flexibele inzet
  Netbeheerders gaan regionaal flexibiliteit inkopen via tenders, gericht op het tijdelijk verminderen of verplaatsen van belasting op het net. Dit moet bijdragen aan het sneller ontsluiten van netruimte, met name in congestiegebieden, en vormt een opstap naar structurelere marktmechanismen.
• Individuele top-50 flexafspraken
  Met de aangeslotenen met de grootste potentiële bijdrage aan congestiemanagement worden maatwerkafspraken gemaakt over flexibele inzet. Door gerichte afspraken met partijen met een groot effect op het net, kan op korte termijn substantiële ruimte worden gecreëerd.
• Flex als norm
  Flexibiliteit wordt niet langer gezien als uitzondering, maar als uitgangspunt bij nieuwe aansluitingen en uitbreidingen voor batterijen en laadinfrastructuur. Dit betekent dat bij het ontwerp van contracten en aansluitingen standaard wordt gekeken hoe flexibel gebruik kan bijdragen aan een efficiënter net.
• Contracteren boven de financiële ondergrens
  Netbeheerders zijn terughoudend bij het contracteren van flexibiliteit boven de financiële ondergrens omdat onduidelijkheid bestaat over wat doelmatig is. Door duidelijkheid te verschaffen en duidelijke targets te stellen worden netbeheerders extra gestimuleerd om flexibiliteit te contracteren.

Belangrijke stappen

De knelpunten en oplossingen uit het aansluitoffensief zijn niet nieuw. Binnen de sector zijn ze al vaker benoemd. Ook VEMW heeft bijvoorbeeld al eerder beschreven hoe herziening van contractvoorwaarden en individuele afspraken met grote netgebruikers nodig zijn voor succesvol congestiemanagement, zoals in dit opinieartikel uit oktober 2025. Wel nieuw is het feit dat de demissionair minister met deze brief de knelpunten onderkent en zich daarmee ook in zal zetten deze op te lossen.

Het vervolg van deze aanpak is een intensief traject in kleine werkgroepjes met afgevaardigden van overheid, netbeheerders en marktpartijen, met als doel zo snel mogelijk van elke oplossingsrichting ook daadwerkelijk een doorbraak te maken.

Achterstallige problematiek

Ondanks dat de oplossingsrichtingen een aantal belangrijke knelpunten zullen oplossen, zijn er helaas ook een paar die eigenlijk onnodig zouden moeten zijn. Zo is het al jaren bekend, ook bij netbeheerders, dat de financiële grens een minimale grens is waar flink overheen gegaan mag worden bij het contracteren van congestiemanagement. Ook de ACM heeft meermaals aangegeven dat de netbeheerders voldoende ruimte hebben om geld uit te geven aan congestiemanagement en dat de ACM niet snel deze uitgaven als ondoelmatig zal bestempelen. Desondanks weigeren netbeheerders nog steeds deze stap te nemen.

Hetzelfde geldt ook voor het bieden van inzicht in de flexbehoefte. Aangeslotenen dienen inzicht te krijgen in de knelpunten om oplossingen te zoeken en doelmatig hun flexibiliteit aan te kunnen bieden. Dit is al sinds de introductie van congestiemanagement bekend en ook dat is nog steeds niet op orde. Het is pijnlijk dat deze achterstallige problemen nu pas opgelost worden.

Uitvoering cruciaal

Algemeen directeur Hans Grünfeld van VEMW: “Goed dat demissionair minister Hermans nu concrete stappen neemt om de knelpunten in congestiemanagement op te lossen. Partijen op de wachtrij wachten al veel te lang op een succesvolle uitrol van congestiemanagement om van transportvermogen voorzien te kunnen worden. Hoewel de plannen er goed uitzien, valt of staat het aansluitoffensief wel bij de uitrol. Het is hopen dat dit aansluitoffensief nu écht verschil kan gaan maken. Het feit dat wederom inzet vanuit overheid en marktpartijen nodig is op bepaalde acties zoals het omgaan met de financiële grens blijft een doorn in het oog en zou niet nodig moeten zijn.”

Grünfeld vervolgt: “Netbeheerders dienen nu echt gehouden te worden aan afspraken en er moeten concrete resultaatsverplichtingen komen. VEMW zal ook haar verantwoordelijkheid nemen en actief bijdragen aan een aantal oplossingsrichtingen.”

Het volledige document van het Aansluitoffensief vindt u hier in onze kennisbank.