Sectorakkoord gaswinning leidt tot eerste stappen in verbetering bijdrage aan leveringszekerheid
Het Sectorakkoord ‘Gaswinning in de energietransitie’ heeft volgens een voortgangsrapportage van EZK, EBN en ElementNL de samenwerking tussen partijen verbeterd. Om de leveringszekerheid te waarborgen en importafhankelijkheid te verminderen zijn versnelling, duidelijke keuzes en verdere ontwikkeling van de binnenlandse gaswinning noodzakelijk.
Voortgang
De samenwerking tussen het ministerie van EZK, Energie Beheer Nederland (EBN) en de exploranten verenigd in ElementNL heeft in het eerste uitvoeringsjaar van het Sectorakkoord geleid tot concrete stappen zoals regionale ontwikkelplannen voor de Noordzee, verbeterde afstemming rond vergunningverlening en aanvullende afspraken over gaswinning.
De centrale opgave blijft volgens partijen ongewijzigd: Nederland moet de eigen gaswinning verantwoord benutten om de afhankelijkheid van buitenlandse gasimport te beperken en de leveringszekerheid van aardgas tijdens de energietransitie te waarborgen. Daarom zijn zowel een verdere opschaling van de gaswinning op de Noordzee als het behoud van productie uit kleine gasvelden op land noodzakelijk.
Tegelijkertijd is de urgentie hoog. Om de doelstellingen van het akkoord te realiseren, zijn in de komende periode meer tempo, duidelijke prioriteiten en concrete besluiten nodig. Het Sectorakkoord vormt daarbij het gezamenlijke kader waarbinnen overheid en sector moeten samenwerken om de binnenlandse gasvoorziening veilig en verantwoord te versterken.
Indicatoren
De gaswinning op de Noordzee is in 2025 licht gestegen, terwijl de winning op land verder is gedaald. In 2025 zijn 6 exploratieboringen op zee en 3 exploratieboringen op land vergund. In 2024 werden geen nieuwe vergunningen afgegeven. Voor de langere termijn blijft het beeld kwetsbaar. Nieuwe investeringsbeslissingen, tijdige en voorspelbare vergunningverlening en behoud van infrastructuur zijn bepalend voor het verloop van de gaswinning in de komende jaren.
Een bijzonder aandachtspunt is de kwetsbaarheid van de bestaande infrastructuur op de Noordzee. Door dalende winningsvolumes worden de operationele kosten van leidingen en verwerkingsfaciliteiten over minder volume en operators verdeeld. Dat maakt de infrastructuur relatief duurder in gebruik en vergroot het risico dat onderdelen eerder economisch onhoudbaar worden. Omdat delen van de infrastructuur onderling sterk verbonden zijn, kan het wegvallen van één platform of leiding gevolgen hebben voor meerdere velden en toekomstige projecten. Omgekeerd geldt dit ook. Door nieuwe volumes toe te voegen en het productievolume op peil te houden kan de infrastructuur langer beschikbaar worden gehouden en resterende gasvoorraden verantwoord worden ontwikkeld. De huidige vertraagde daling biedt daarvoor onvoldoende perspectief. Er is dan ook een concrete opvolging nodig van de regioprogrammering richting investeringsbeslissingen. Met onder meer een uitwerking van de financiële mechanismen van de afspraken rondom batendeling voor gaswinning op land en het verbeteren van de transparantie over de toekomst van gaswinning op land. Zo zou EBN – een 100% staatsdeelneming - 85% van het aanvankelijke financiële risico moeten dragen bij nieuwe projecten.