Kabinet trekt €166 miljoen extra uit voor elektriciteitskosten industrie, netkosten blijven knelpunt

Tijdelijke combinatie van CISAF en IKC mogelijk

De CISAF-regeling waar de €150 miljoen voor bestemd is moet bedrijven compenseren voor een deel van hun elektriciteitskosten. Zij moeten minimaal 50% van de ontvangen steun investeren in verduurzaming, bijvoorbeeld in elektrificatie, energie-efficiëntie of flexibilisering.

Het kabinet wil daarbij gebruikmaken van de tijdelijke versoepelingen uit het Europese Middle East Crisis Temporary State Aid Framework (METSAF). Hierdoor mogen bedrijven in 2027 tijdelijk zowel CISAF als de indirecte kostencompensatie ETS (IKC) ontvangen en wordt de maximale steun verhoogd van 50% naar 70%. De regeling geldt voor elektriciteitskosten die in 2026 zijn gemaakt. Zonder verlenging van METSAF moeten bedrijven vanaf 2028 weer kiezen tussen beide regelingen. Omdat IKC naar verwachting meer steun biedt, is het onzeker of CISAF daarna nog verlichting oplevert voor bedrijven die al IKC ontvangen.

Hoge netkosten blijven buiten beeld

Uit de internationale vergelijking blijkt opnieuw dat Nederlandse industriële grootverbruikers hogere elektriciteitskosten hebben dan concurrenten in omringende landen. Voor een grootverbruiker op het hoogspanningsnet die IKC ontvangt, bedragen de kosten na compensatie €94/MWh. Naast verschillen in elektriciteitsprijzen en IKC-vergoedingen spelen vooral de nettarieven een rol. Waar landen als Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk kortingen bieden aan grootverbruikers, kent Nederland die sinds 2024 niet meer.

Het kabinet heeft onderzocht of grootverbruikers gericht gecompenseerd kunnen worden voor hun netkosten, maar concludeert dat de huidige Europese staatssteunkaders daarvoor geen ruimte bieden. Het wil zich in Brussel inzetten voor aanpassing van de regels, maar erkent dat gerichte compensatie in 2027 niet mogelijk is. Besluitvorming over de resterende middelen uit de elektriciteitskostenenvelop en de verdere invulling van de IKC, waaronder een mogelijke supercap en compensatie voor conventionele raffinage, volgt in het voorjaar van 2027.

VEMW: erkenning van urgentie moet leiden tot concrete maatregelen

VEMW is blij dat het besef steeds meer doordringt dat dringende maatregelen nodig zijn om een vitaal deel van onze industrie te behouden. Het is positief dat het kabinet aangeeft op welke onderdelen maatregelen nodig zijn: de IKC, belastingen, de elektriciteitsprijs en vooral de hoge en snel toenemende nettarieven. De extra middelen in 2027 voor METSAF zijn een stap in de goede richting.

Tegelijkertijd baart het zorgen dat juist voor de netkosten, die een steeds groter deel van de elektriciteitsrekening vormen, nog geen concreet perspectief is gevonden. Buurlanden hebben hiervoor al forse compensatiemaatregelen getroffen, terwijl Nederlandse industriële grootverbruikers deze kosten zelf moeten dragen. Daarmee blijft een belangrijk concurrentienadeel bestaan en wordt elektrificatie in Nederland ernstig belemmerd.

Algemeen directeur Hans Grünfeld van VEMW: “Het is goed dat het kabinet erkent dat de hoge elektriciteitskosten een urgente bedreiging vormen voor de concurrentiepositie en verduurzaming van onze industrie. De extra middelen en de stappen op het gebied van IKC en CISAF/METSAF zijn welkom. Maar we zijn er nog lang niet. Vooral de hoge en snel stijgende nettarieven vormen een steeds groter probleem. Juist op dat punt hebben onze buurlanden forse maatregelen genomen, terwijl de Nederlandse regering vooralsnog geen concrete oplossing heeft gevonden. VEMW zal, net als het kabinet, in Europa pleiten voor versoepeling van de staatssteunregels en zelf met concrete voorstellen komen om de elektriciteitskosten voor de industrie ook na 2027 structureel te verlagen.”

De Kamerbrief en de speelveldtoets zijn te vinden in onze Kennisbank.