Het kabinet ligt naar eigen zeggen op koers met de invoering van een marktbreed capaciteitsmechanisme (CRM). De eerste capaciteitsveilingen moeten in 2028 plaatsvinden, voor levering in 2029/2030. Dat schrijft minister Van Veldhoven-van der Meer van Klimaat en Groene Groei in een Kamerbrief van 3 november. VEMW is via de technische klankbordgroepen van TenneT actief betrokken bij de uitwerking en brengt daarbij de belangen van zakelijke elektriciteitsgebruikers onder de aandacht.
Het capaciteitsmechanisme moet voldoende regelbaar vermogen, opslag en vraagrespons beschikbaar houden om ook tijdens perioden met weinig wind- en zonne-energie aan een hoge elektriciteitsvraag te kunnen voldoen. Aanbieders ontvangen daarvoor een vaste vergoeding bovenop hun reguliere marktopbrengsten. Aanleiding is de Monitor Voorzieningszekerheid 2026 van TenneT, waaruit blijkt dat de markt op termijn onvoldoende capaciteit zou realiseren. Hoewel in een corrigendum de verwachte tekorten voor enkele jaren naar beneden bijgesteld zijn, houdt TenneT vol dat de betrouwbaarheidsnorm vanaf 2030 wordt overschreden.
Ontwerp en kostenverdeling nog in uitwerking
Het kabinet werkt samen met TenneT en de ACM aan het ontwerp van het capaciteitsmechanisme. Uitgangspunten zijn onder meer kostenefficiëntie en technologieneutraliteit, zodat alle relevante technologieën kunnen deelnemen. De eerste uitwerking wordt in december 2026 verwacht. In het tweede kwartaal van 2027 volgt naar verwachting een consultatie. Daarnaast worden brancheverenigingen via technische klankbordgroepen betrokken bij de technische en praktische uitwerking. VEMW neemt hieraan actief deel en brengt onder meer aandachtspunten in over de deelname van industriële vraagrespons, de waardering van beschikbare capaciteit en de uitvoerbaarheid van de veilingen.
Een belangrijk aandachtspunt is de financiering. De kosten worden via de nettarieven bij eindgebruikers in rekening gebracht. Het kabinet wil de bijdrage koppelen aan het elektriciteitsverbruik tijdens de uren met de grootste schaarste: wie dan meer elektriciteit afneemt, betaalt meer. Netbeheerders werken nog aan een voorstel voor de concrete uitwerking.
Juist deze kostenverdeling vraagt om een zorgvuldige uitwerking. Bedrijven kunnen niet allemaal even gemakkelijk hun productie of elektriciteitsverbruik aanpassen. Een heffing op verbruik tijdens schaarse uren kan flexibiliteit stimuleren, maar mag bedrijven met beperkte flexibiliteitsmogelijkheden niet onevenredig belasten. Bovendien moet worden voorkomen dat bestaande en betaalbare flexibiliteit, zoals industriële vraagrespons, door de gekozen systematiek onvoldoende wordt gewaardeerd of niet goed aan de veilingen kan deelnemen.
VEMW: leveringszekerheid moet tegen zo laag mogelijke kosten worden geborgd
VEMW onderschrijft het belang van een betrouwbare elektriciteitsvoorziening. Dat betekent echter niet dat een capaciteitsmechanisme vanzelfsprekend noodzakelijk is. Het uitgangspunt moet zijn dat de elektriciteitsmarkt zelf voldoende investeringen en flexibiliteit tot stand brengt om de leveringszekerheid te waarborgen. Een ingrijpende marktinterventie als een CRM vraagt daarom om een overtuigende onderbouwing van de noodzaak en de toegevoegde waarde.
Nu het kabinet de invoering voorbereidt, denkt VEMW constructief mee over de verdere uitwerking. Daarbij staat voorop dat het mechanisme, als het er komt, zo kostenefficiënt mogelijk moet zijn en in de praktijk goed moet werken voor bedrijven. Dat vraagt om volwaardige deelname van vraagrespons en bestaande capaciteit, een gelijk speelveld tussen technologieën en een zorgvuldige kostenverdeling. Ook moet worden voorkomen dat capaciteit wordt uitgesloten die tegen relatief lage kosten kan bijdragen aan de leveringszekerheid.
Algemeen directeur Hans Grünfeld van VEMW: “Leveringszekerheid is een essentiële voorwaarde voor bedrijven, maar moet in beginsel door de elektriciteitsmarkt zelf worden gerealiseerd. Een capaciteitsmechanisme is een forse ingreep in die markt en de noodzaak daarvan moet goed zijn aangetoond. Nu het kabinet de invoering voorbereidt, zetten wij ons ervoor in dat het ontwerp zo min mogelijk kosten en marktverstoring veroorzaakt. Dat betekent onder meer dat bestaande capaciteit en industriële vraagrespons volwaardig moeten kunnen deelnemen en dat bedrijven niet onnodig met kosten worden belast. VEMW denkt daar actief en constructief over mee, zodat een eventueel mechanisme zo betaalbaar en werkbaar mogelijk wordt voor elektriciteitsgebruikers.”