De Tweede Kamer heeft op 8 oktober een motie van Alisha Müller (VVD), mede ingediend door JA21, SGP en CDA, aangenomen over de voorwaarden voor kosteloze toewijzing van emissierechten. De motie vraagt de regering haar steun voor het voorgestelde conditionaliteitsprincipe te heroverwegen. Ook moet het kabinet zich ervoor inzetten dat bedrijven geen vrije rechten verliezen wanneer zij niet kunnen verduurzamen doordat noodzakelijke voorwaarden buiten hun invloed ontbreken.
Bescherming tegen koolstoflekkage
De Europese Commissie stelt voor om kosteloze toewijzing vanaf 2031 sterker te verbinden aan verduurzamingsinvesteringen en gerealiseerde emissiereducties. Kosteloze toewijzing dient echter ter bescherming tegen koolstoflekkage: het verplaatsen van productie en bijbehorende emissies naar landen waar producenten niet met vergelijkbare koolstofkosten worden geconfronteerd.
VEMW pleit daarom voor het schrappen van de voorgestelde conditionaliteit. Het verbinden van deze bescherming aan verduurzamingsinvesteringen ondermijnt volgens VEMW het doel van kosteloze toewijzing. Bedrijven blijven immers blootgesteld aan internationale concurrentie die geen koolstofprijs betalen, ook wanneer zij onvoldoende mogelijkheden hebben om te verduurzamen, zoals capaciteit op het elektriciteitsnet en toegang tot koolstofarme energiedragers
Wetenschapstoets kritisch over voorwaarden
Deze zorg wordt onderschreven door de wetenschappers die de ETS-herziening voor de Tweede Kamer hebben beoordeeld in de wetenschapstoets. De wetenschapstoets biedt een onafhankelijke beoordeling van de gevolgen van het voorstel voor Nederland, aanvullend op de Europese effectbeoordeling en het standpunt van het kabinet. Zij beoordelen zij de aangepaste voorwaarden voor kosteloze toewijzing kritisch. Volgens hen verzwakken deze de bescherming tegen internationale concurrentie en veroorzaken zij extra transactiekosten, zonder extra klimaatwinst.
Hans Grünfeld, algemeen directeur VEMW: “Deze motie is zeer welkom. Zij ondersteunt het belang van bescherming tegen koolstoflekkage en erkent dat verduurzaming afhankelijk is van randvoorwaarden die bedrijven niet zelf kunnen realiseren. Nu is het van belang dat het kabinet deze oproep vertaalt naar de Nederlandse inzet bij de onderhandelingen over het EU ETS in Brussel.”