De risico’s voor de voorzieningszekerheid van elektriciteit in Nederland nemen na 2030 aanzienlijk toe. Dat blijkt uit de Monitor Voorzieningszekerheid 2026 van TenneT. In vrijwel alle onderzochte scenario’s wordt de Nederlandse norm voor leveringszekerheid, maximaal vier uur tekort per jaar, vanaf 2030 overschreden. TenneT adviseert daarom om op korte termijn te starten met de invoering van een capaciteitsmechanisme. VEMW roept op niet alleen het symptoom, maar ook daadwerkelijk het probleem aan te pakken.
Monitor Voorzieningszekerheid 2026
Uit de analyse blijkt dat de verwachte tekorten snel oplopen. Waar in 2028 nog sprake is van beperkte overschrijdingen, kan het aantal uren met tekorten richting 2035 oplopen tot tientallen uren per jaar. De belangrijkste oorzaken zijn de sterke groei van de elektriciteitsvraag door elektrificatie en de afname van regelbaar vermogen, terwijl de groei van zon, wind en flexibiliteit deze ontwikkeling onvoldoende kan compenseren. Tegelijkertijd neemt de afhankelijkheid van import sterk toe, terwijl ook omringende landen met vergelijkbare uitdagingen worden geconfronteerd.
TenneT adviseert het ministerie van Ministerie van Economische Zaken en Klimaat om een capaciteitsmechanisme in te voeren dat uiterlijk in de winter van 2029–2030 operationeel is. Daarbij wordt gewezen op de mogelijkheid van een marktbreed mechanisme, een strategische reserve of een combinatie daarvan. Ook wordt nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de rol van vraagrespons en internationale afstemming.
VEMW: versterk de markt, geen extra interventies
VEMW onderschrijft dat de voorzieningszekerheid onder druk staat en dat tijdig handelen noodzakelijk is. Tegelijkertijd waarschuwt VEMW voor een te snelle keuze voor ingrijpende marktinterventies zoals capaciteitsmechanismen.
De kracht van het huidige elektriciteitssysteem ligt juist in de marktwerking. Prijssignalen zorgen ervoor dat vraag en aanbod elkaar vinden en vormen de belangrijkste prikkel voor investeringen in nieuwe capaciteit, flexibiliteit en opslag. De huidige uitdagingen zijn volgens VEMW niet het gevolg van een falende markt, maar van toenemende onzekerheid en ingrepen die het functioneren van die markt onder druk zetten.
Volgens VEMW is het van belang om eerst de randvoorwaarden voor een goed functionerende markt op orde te brengen. Dat vraagt om voorspelbaar beleid, ongestoorde prijsvorming en duidelijke langetermijnkeuzes over de energiemix. Ook is versnelling van netuitbreiding essentieel, evenals het beter benutten van bestaande infrastructuur.
Eerst fundament versterken
Algemeen directeur Hans Grünfeld van VEMW: “De roep om capaciteitsmechanismen is in de huidige context begrijpelijk, maar volgens VEMW niet zonder risico. Door te snel te grijpen naar aanvullende instrumenten bestaat het gevaar dat juist de werking van de markt, en daarmee de basis van de leveringszekerheid, wordt ondermijnd. Daarnaast lijkt een capaciteitsmechanisme zekerheid te bieden, maar verschuift juist de risico’s juist naar de eindgebruiker. Bedrijven en huishoudens betalen voor capaciteit die beperkt, en mogelijk nooit, wordt ingezet, terwijl tegelijkertijd de prikkels voor innovatie en flexibiliteit worden verzwakt!”
Grünfeld vervolgt: “VEMW pleit er daarom voor om eerst het fundament te versterken en te investeren in een robuust en voorspelbaar beleidskader waarin marktpartijen de ruimte krijgen om te investeren en te innoveren. Alleen met een goed functionerende markt kan de voorzieningszekerheid ook op lange termijn worden geborgd.”
De gehele Monitor Voorzieningszekerheid 2026 vind je in onze kennisbank.