Op 12 mei 2026 organiseerde de Europese Commissie een High-Level Stakeholder Roundtable over de herziening van het emissiehandelssysteem en de Marktstabiliteitsreserve, vooruitlopend op het wetgevingsvoorstel dat in juli wordt verwacht. VEMW levert hieraan een bijdrage namens de Europese energie-intensieve industrie vertegenwoordigd door IFIEC Europe.
De herziening moet het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) in lijn brengen met het Europese klimaatdoel voor 2040. Belangrijke onderdelen zijn onder meer het toekomstige emissieplafond, het reductiepad van het aantal emissierechten die jaarlijks beschikbaar zijn, de werking van de marktstabiliteitsreserve (MSR), prijsvolatiliteit, gratis allocatie, bescherming tegen carbon leakage, mogelijke uitbreiding naar nieuwe sectoren en de rol van permanente carbon removals.
Voor de Europese industrie is dit een bepalend moment. De keuzes die in 2026 worden gemaakt, bepalen in belangrijke mate of het ETS een voorspelbaar investeringskader biedt voor industriële verduurzaming of leidt tot toenemende kosten en onzekerheid. Voor de EU Roundtable zijn stakeholders gevraagd hun belangrijkste beleidsprioriteiten te benoemen voor de herziening in 2026, en aan te geven welke instrumenten naast het EU ETS noodzakelijk zijn.
MSR-voorstel is positief maar geen structurele oplossing
De Commissie presenteerde eerder al een voorstel om te voorkomen dat emissierechten in de MSR permanent worden verwijderd uit het systeem. Daarmee blijven deze rechten beschikbaar binnen het systeem, bijvoorbeeld om toekomstige marktschokken beter op te vangen.
VEMW ziet dit als een positief signaal dat de Commissie oog heeft voor stabiliteit en de zorgen van de industrie. Tegelijk is deze aanpassing op zichzelf onvoldoende. De herziening van het EU ETS vraagt om structurele keuzes over de afname van het aantal rechten, bescherming tegen carbon leakage en de randvoorwaarden waaronder bedrijven daadwerkelijk kunnen verduurzamen.
VEMW: drie structurele aanpassingen aan het EU ETS
IFIEC Europe pleit in haar inbreng voor drie structurele aanpassingen aan het EU ETS. Deze richten zich op de twee mechanismen waarmee het systeem op industriële installaties ingrijpt: het dalende emissieplafond en de afnemende gratis allocatie.
Allereerst is een automatische reviewclausule nodig, zodat de daling van de gratis allocatie periodiek wordt getoetst aan de economische situatie. Wanneer essentiële randvoorwaarden ontbreken, zoals toegang tot infrastructuur, voldoende industriële activiteit of betaalbare CO2-arme energie, moet worden voorkomen dat deze allocatie via de Cross-Sectoral Correction Factor automatisch verder onder druk komt te staan.
Daarnaast moet het emissieplafond, dat via de Linear Reduction Factor jaarlijks daalt, aansluiten bij een realistisch implementatietempo. Het pad moet rekening houden met de snelheid waarmee elektrificatie, carbon capture and storage en procesinnovatie daadwerkelijk op schaal beschikbaar komen. Voor inherente procesemissies die ook op langere termijn niet volledig vermijdbaar zijn, moet binnen het systeem een oplossing beschikbaar blijven.
Tot slot moeten de benchmarks die worden gebruikt voor de toekenning van gratis rechten aansluiten bij wat installaties technisch en infrastructureel daadwerkelijk kunnen realiseren. De Europese Commissie heeft op 11 mei al aangekondigd in de ETS-herziening sector-specifieke benchmarks te willen introduceren. Dat is een belangrijke stap, mits deze benchmarks worden gebaseerd op realistische referentiewaardes met betrekking tot beschikbare technologie, infrastructuur en grondstoffen. Wanneer benchmarkwaarden sneller worden aangescherpt dan het daadwerkelijke emissiepotentieel van installaties, neemt het risico op carbon leakage toe.
EU ETS alleen onvoldoende voor verduurzamingsinvesteringen
Een goed functionerend EU ETS blijft noodzakelijk voor industriële verduurzaming, maar is op zichzelf niet voldoende. Bedrijven kunnen alleen investeren wanneer zij tijdig beschikken over infrastructuur, betaalbare CO₂-arme energie en grondstoffen, en wanneer er voldoende marktvraag ontstaat naar koolstofarme producten.
Daarom zijn aanvullende instrumenten nodig, zoals Contracts for Difference, vraagcreatie en een effectieve Industrial Decarbonisation Bank om industrie in staat te stellen concurrerend te verduurzamen. Deze moeten Europees worden vormgegeven om een gelijk speelveld binnen Europa te creëren.
Voorstel in juli moet verder gaan
“De Commissie staat voor de opgave om klimaatambitie en industrieel concurrentievermogen gelijktijdig te realiseren”, aldus Hans Grünfeld, algemeen directeur VEMW en voorzitter van IFIEC Europe. “Het voorstel om rechten in de MSR beschikbaar te houden is een positief signaal, maar het voorstel in juli moet verder gaan. Een reductieverloop dat technisch en infrastructureel niet uitvoerbaar is, levert geen extra emissiereductie op, maar vergroot wel het risico dat productie naar buiten Europa verschuift. Met een automatische reviewclausule, een realistische LRF en haalbare benchmarks kan het EU ETS zijn kernfunctie blijven vervullen: het realiseren van emissiereductie, terwijl investeringen in verduurzaming binnen Europa mogelijk blijven.”
Het persbericht is te vinden in onze kennisbank