Europa wordt structureel afhankelijker van LNG en daarmee gevoeliger voor mondiale markt- en geopolitieke schokken. Dat vergroot het risico op prijsschokken, waarschuwt Agency for the Cooperation of Energy Regulators (ACER).
Belang van LNG blijft toenemen
Inmiddels bestaat 47% van het totale gasverbruik in de EU uit LNG. In 2025 was Europa zelfs de grootste LNG-importeur ter wereld. Daarbij kwam 58% van alle LNG-importen in de EU uit de Verenigde Staten. Tegelijkertijd is het Midden-Oosten van groot belang voor de wereldwijde LNG-markt. Een blijvende blokkade van de Straat van Hormuz kan grote gevolgen hebben voor de beschikbaarheid van LNG op de wereldmarkt en daarmee voor de Europese gasvoorziening. Indien de Straat gesloten blijft, ontstaat een wereldwijd LNG-tekort van 27 bcm.
Om dit tekort op te vangen zal alleen vraagreductie soelaas bieden. De Europese Commissie riep eerder de Europese Lidstaten op om vraagreductie aan te moedigen. In Azië hebben overheden al maatregelen genomen om het gasverbruik te verminderen zoals het heropstarten van kolencentrales (Thailand), het opheffen van beperkingen op kolengestookte elektriciteitsproductie (Zuid-Korea, Japan) en het stimuleren van elektriciteitsproductie door kolen en hernieuwbare assets (China).
Opslag en LNG
Met de toenemende rol van LNG voor de leveringszekerheid verandert de rol van de Europese gasopslagen. Zelfs met de instandhouding van de Europese vulverplichtingen tot 2027 is het mogelijk dat, indien de marktomstandigheden de komende maanden onvoldoende aantrekkelijk zijn, de gasopslagen bij het begin van de winter minder dan gewoonlijk gevuld zullen zijn. ACER stelt dat de bestaande LNG-importinfrastructuur in principe in staat is om een lager vulniveau van de Europese gasopslagen gedeeltelijk op te vangen. Het verschil tussen een opslagvulling van 80% en 60% komt neer op ongeveer 20 bcm aardgas. Op basis van de huidige Europese LNG-importcapaciteit zou dit volume technisch kunnen worden aangevoerd en vergast om in de vraag te voorzien. De gezamenlijke LNG-terminals in de EU beschikken namelijk over voldoende capaciteit om in een periode van vier wintermaanden honderden LNG-ladingen te ontvangen en het benodigde gas in het systeem te brengen.
Waarschuwing en aanbevelingen
ACER waarschuwt dat het gebrek aan lange termijn contracten de Europese gebruikers blootstelt aan heftige prijsschokken. Ook heeft de toename van de LNG-importcapaciteit niet direct gezorgd voor meer toegang volumes LNG. Om de leveringszekerheid veilig te stellen wijst ACER naar de doelen van REPowerEU. ACER raadt aan energie te besparen en efficiënter in te zetten, meer hernieuwbare energie op te wekken en ervoor te zorgen dat de toevoer van LNG meer gediversifieerd is.
Algemeen Directeur VEMW, Hans Grünfeld reflecteert: “ACER vraagt terecht aandacht voor de kwetsbaarheid van de Europese gasvoorziening en de impact van geopolitieke ontwikkelingen op de LNG-markt. Tegelijkertijd is het rapport in zekere zin een gemiste kans, omdat het onvoldoende de vinger op de zere plek legt. Europa is na 2022 minder afhankelijk geworden van Russisch pijpleidinggas, maar heeft daarvoor in de plaats een nieuwe afhankelijkheid opgebouwd van de mondiale LNG-markt en in toenemende mate van Amerikaans LNG. Dat maakt het systeem niet minder kwetsbaar. Er is niks mis met de aanbevelingen van ACER, maar deze aanbevelingen en de gedachte dat Europa op termijn energie-onafhankelijk kan worden zijn niet voldoende. Juist daarom is meer nodig dan alleen verdere diversificatie van LNG-aanvoer of het stimuleren van hernieuwbare energie. Europa zal gezamenlijk aanvullende maatregelen moeten nemen om de leveringszekerheid structureel te borgen, bijvoorbeeld door strategische reserves, voldoende opslagcapaciteit, aandacht voor kussengas en goede grensoverschrijdende afspraken over leveringszekerheid. Het is opvallend dat ACER daar relatief beperkt op ingaat, terwijl de Europese gasmarkt juist sterk geïntegreerd is en nationale maatregelen alleen onvoldoende zullen zijn.”
Het rapport van ACER is te vinden in onze kennisbank.