Zonder nu in te grijpen hebben we straks niet genoeg drinkwater. Dat komt door de gevolgen van klimaatverandering, waterverontreiniging en bevolkingsgroei. Dat stelt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in zijn advies ‘Zorg voor water: de toekomst van ons drinkwater als gezamenlijke opgave’ dat op donderdag 30 april 2026 is aangeboden aan minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat (IenW).
Bedreigingen van buitenaf
Volgens de Rli zijn er drie grote externe ontwikkelingen die de Nederlandse drinkwatervoorziening structureel onder druk zetten. Dat is in de eerste plaats klimaatverandering: daardoor komen er in Nederland meer en langere perioden van droogte en hoge temperaturen. Het gebruik van water neemt dan toe, terwijl de beschikbaarheid van zoetwater, waaruit het drinkwater wordt gemaakt, juist afneemt. Daarnaast wijst de Rli op vervuiling van grond- en oppervlaktewater door onder andere gewasbeschermingsmiddelen en medicijnresten. Dit maakt de zuivering van water moeilijker en duurder en kan drinkwaterbronnen ongeschikt maken. Tot slot wordt de groei van de bevolking en de economie genoemd. Dit zal leiden tot een stijgende vraag naar drinkwater.
Gezond zoetwatersysteem en landelijke strategie
De Rli pleit voor een versnelde uitvoering van KRW-maatregelen om de waterkwaliteit te verbeteren, waarbij er ook aandacht moet zijn voor nieuwe vervuilende stoffen die niet onder de KRW vallen. Verder moet er worden gezorgd voor voldoende zoetwater in het systeem door op veel plekken in te zetten op hogere grondwaterstanden en door onttrekkingen van zoetwater te reguleren. Volgens de RLI moet minister van IenW als systeemverantwoordelijke een nationale strategie voor een toekomstbestendige drinkwatervoorziening ontwikkelen, samen met drinkwaterbedrijven, medeoverheden en kennisinstellingen. Deze strategie moet vooruitkijken tot ver na 2050 en de ruimtevraag van de drinkwatervoorziening expliciet maken.
Prijsprikkels
Het zorgvuldig omgaan met drinkwater en waterbesparing is een cruciaal element van een toekomstbestendige drinkwatervoorziening. Besparing is volgende de Rli vooral noodzakelijk binnen huishoudens. Huishoudens verbruiken op dit moment veel meer drinkwater dan bedrijven. De drinkwatertarieven zullen volgens de Rli moeten stijgen om de toenemende investeringen in de drinkwatervoorziening te kunnen bekostigen én om besparing van drinkwater te realiseren. De Raad adviseert daarom om de prijs volledig te baseren op het gebruik (variabel maken van het vastrecht) en een hoog tarief voor excessief gebruik in te voeren. Als voorbeeld wordt genoemd het gebruik van drinkwater voor het besproeien van de tuin of het vullen van grote zwembaden, juist in periodes van droogte en waterschaarste.
VEMW deelt de zorgen van de Rli. Voldoende drinkwater is van groot belang voor industriële sectoren zoals de voedingsmiddelenindustrie en de farmaceutische industrie. Het bedrijfsleven werkt daarom mee aan de uitvoering van het Nationale Plan van Aanpak Drinkwaterbesparing. VEMW vindt, naast beperking van de vraag, vergroting van het aanbod nodig. Zo moeten provincies sneller vergunningen verstrekken aan drinkwaterbedrijven zodat zij nieuwe bronnen kunnen ontwikkelen of bestaande bronnen uitbreiden. Uiteraard mits verantwoord. Dit is nodig om te voorkomen dat in de toekomst nog meer bedrijven niet worden aangesloten op het drinkwaternetwerk en het vestigingsklimaat voor waterafhankelijke bedrijven verder verslechterd.
Het Rli rapport Zorg voor water is te downloaden in onze Kennisbank