De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft deze week de investeringsplannen van Nederlandse netbeheerders goedgekeurd. Daarmee is de weg vrij voor een investeringsgolf die kan oplopen tot ruim €200 miljard richting 2040. Een noodzakelijk signaal, want de druk op het elektriciteitsnet blijft onverminderd hoog. Tegelijkertijd onderstreept het oordeel van de toezichthouder dat geld alleen niet voldoende is: het gaat nu om tempo, keuzes en uitvoering.
Bijna goed
Netbeheerders zoals TenneT, Gasunie en de grote regionale partijen krijgen expliciet groen licht. Volgens de ACM zijn hun plannen verbeterd ten opzichte van de vorige ronden en “redelijk en transparant” onderbouwd. Voor kleinere netbeheerders ligt dat anders: daar schiet de navolgbaarheid van keuzes nog tekort. Toch mogen ook zij om vertragingen te voorkomen door, mits zij hun onderbouwing voor het investeringsplan van 2028 verbeteren via een bindende gedragslijn.
Keuzes nodig
De omvang van de investeringen, jaarlijks €13 tot €18 miljard, laat zien hoe groot de opgave is. Het merendeel gaat naar het elektriciteitsnet, waar congestie inmiddels structureel economische en maatschappelijke ontwikkelingen afremt. Tegelijk wijst de ACM op een belangrijk spanningsveld: zonder duidelijke keuzes over het toekomstige energiesysteem bestaat het risico dat netbeheerders investeren voor meerdere scenario’s tegelijk. Dat kan leiden tot overdimensionering of investeringen op de verkeerde plek. De ACM verwijst hierbij naar de actualisatie van het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) en roept op duidelijke keuzes te maken over ons toekomstige energiesysteem.
Voor VEMW bevestigt dit beeld wat zij al langer signaleert: de discussie verschuift van plannen maken naar keuzes maken. Heldere richting vanuit het Rijk is nodig om investeringen doelgericht en efficiënt te laten landen.
Transparantie van ACM
Nieuw is dat de ACM haar beoordelingen dit jaar openbaar maakt, inclusief de onderliggende brieven. Dit volgt op de recent gesloten sectordeal die mede door VEMW gesloten is in het kader van de nieuwe regulering vanaf 2027. Daarmee ontstaat meer transparantie voor netgebruikers over hoe investeringsbesluiten tot stand komen, en indirect ook over de ontwikkeling van netkosten. Die transparantie is welkom, maar verandert niets aan de kern van het probleem: de uitvoering loopt achter bij de urgentie. De wachtrijen groeien nog altijd, terwijl de investeringsplannen juist bedoeld zijn om die druk te verlichten.
Komende periode bepalend
Algemeen directeur Hans Grünfeld van VEMW: “Het is goed dat de ACM openheid geeft over en inzicht in de toetsing van de investeringsplannen. Daarnaast zijn de zeer welkome verbeteringen van de landelijke en grote regionale netbeheerders een mooie vooruitgang. Als VEMW begrijpen we ook de keuze van de ACM om de tekortkomingen in de plannen van de kleinere regionale netbeheerders niet voor vertraging te laten zorgen, bij deze netbeheerders zijn de problemen immers relatief beperkt ten opzichte van de anderen.”
Grünfeld vervolgt: “Maar bedrijven hebben weinig aan goedgekeurde plannen als de uitvoering jaren achterloopt. De wachtrijen lopen verder op. Dit is het moment waarop netbeheerders moeten laten zien dat ze kunnen leveren. De komende periode wordt daarmee bepalend. De investeringsruimte is er, de urgentie is onmiskenbaar en de richting wordt steeds duidelijker. Wat nu telt, is wat de netbeheerders realiseren van hun plannen en of dit ook daadwerkelijk leidt tot extra capaciteit op het net.”
De brief van de ACM aan de minister is te vinden in onze kennisbank.