Afgelopen vrijdag heeft Minister Stientje van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei een Kamerbrief gepubliceerd over de inzet van Contracts for Difference (CfD’s) om de businesscase voor zon-PV en windenergie te verbeteren en daarmee te voorkomen dat de energietransitie tot stilstand komt. VEMW ziet deze stap als een belangrijke erkenning van de rol die CfD’s kunnen spelen, maar constateert tegelijkertijd dat de voorgestelde aanpak nalaat om de vraag te stimuleren en daarmee zowel de energie- als industrietransitie de broodnodige impuls te geven.
CfD voor prijszekerheid
CfD’s worden in de brief nadrukkelijk gepositioneerd als middel om investeringszekerheid te bieden aan producenten van hernieuwbare energie. Dat is begrijpelijk: de ontwikkeling van nieuwe projecten, met name op zee, staat onder druk door stijgende kosten en onzekerheid over toekomstige inkomsten. Door prijsrisico’s te beperken, kunnen CfD’s helpen om deze projecten van de grond te krijgen. Een CfD stabiliseert immers inkomsten door het verschil tussen de marktprijs en een vooraf afgesproken prijs te verrekenen: ligt de marktprijs hoger, dan betaalt de ontvanger terug, ligt die lager, dan krijgt hij compensatie. Tegelijkertijd raakt de brief slechts beperkt aan een fundamenteel knelpunt in het energiesysteem: de positie van de vraag. Juist daar ligt volgens VEMW een belangrijke sleutel voor versnelling. Zonder voldoende en voorspelbare vraag vanuit de industrie blijven investeringsrisico’s bestaan, wat uiteindelijk ook de ontwikkeling van nieuwe productiecapaciteit belemmert.
CfD voor afnemers
VEMW heeft de afgelopen periode herhaaldelijk aandacht gevraagd voor CfD’s voor afnemers. In de discussie rond wind op zee is benadrukt dat vraagstimulering essentieel is om aanbodontwikkeling daadwerkelijk van de grond te krijgen. De Kamerbrief bevestigt het belang van CfD’s, maar laat nog onvoldoende zien hoe deze ook aan de vraagkant effectief kunnen worden ingezet. Volgens VEMW ligt de oplossing in een bredere toepassing van het CfD-instrument. Door ook industriële afnemers te betrekken, bijvoorbeeld via CfD’s aan de vraagkant of gerichte koppelingen met productieprojecten, kan een directe verbinding ontstaan tussen vraag en aanbod. Dat biedt niet alleen zekerheid aan producenten ten aanzien van het prijsrisico, maar ook het volumerisico. Daarnaast maakt dit het voor bedrijven ook makkelijker om langjarige commitments aan te gaan.
Met CfD’s voor afnemers wordt ook een ander belangrijk risico verkleind: het wegvallen van industriële vraag door aanhoudend hoge energieprijzen. Dit zogeheten ‘demand destruction’-risico vormt niet alleen een bedreiging voor de industrie zelf, maar ook voor de financierbaarheid van nieuwe duurzame energieprojecten.
Vormgeving doorslaggevend
Wellicht zullen CfD’s voor afnemers in de toekomst volgen. De CfD’s die in de kamerbrief aangekondigd zijn zullen eerst worden ontwikkeld. VEMW benadrukt dat de effectiviteit van deze CfD’s sterk afhankelijk is van de concrete uitwerking. De vormgeving van contracten, de verdeling van risico’s en de aansluiting op bestaande marktinstrumenten bepalen in hoge mate of CfD’s daadwerkelijk bijdragen aan een goed functionerend energiesysteem. Ook moet worden voorkomen dat generieke veilingmechanismen ertoe leiden dat beschikbare volumes niet terechtkomen bij de industrie, maar bij partijen die minder bijdragen aan de energietransitie.
Algemeen directeur Hans Grünfeld: ‘Het is positief dat de minister inzet op CfD’s en daarmee investeringszekerheid wil vergroten. De Kamerbrief markeert een duidelijke stap in de verdere ontwikkeling van het instrumentarium rond CfD’s. Tegelijkertijd is het werk nog niet af. Een evenwichtige aanpak is nodig waarin zowel de productie- als de vraagkant worden versterkt. Alleen dan kunnen CfD’s uitgroeien tot wat ze zouden moeten zijn: een verbindende schakel tussen duurzame opwek en industriële vraag, en daarmee een motor voor zowel de energietransitie als de ontwikkeling van een duurzame en concurrerende industrie in Nederland. Wil je aanbod stimuleren? Creëer vraag!’