De ontwikkelingen in het Midden-Oosten zoals het stilvallen van productie en transport van onder meer vloeibaar aardgas (LNG) leidt tot onrust en onzekerheid op de internationale gasmarkt, met bijgevolg hogere en volatielere energieprijzen. Reden voor toezichthouder ACM om de ontwikkelingen op de groothandelsmarkten voor energie én het toezicht op de levering te intensiveren.
Toezicht
De ACM heeft het toezicht op energieleveranciers die gas en elektriciteit leveren aan consumenten geïntensiveerd en houdt het aanbod van contracten en de financiële stabiliteit van energieleveranciers extra in de gaten. Alle energieleveranciers moeten hiervoor maandelijks informatie aanleveren. De toezichthouder ziet dat leveranciers momenteel een ruim aanbod hebben van vaste, variabele en dynamische energiecontracten.
Daarnaast ziet de ACM erop toe dat de handel op de groothandelsmarkten in Nederland eerlijk verloopt en volgt zij de vulgraad van gasopslagen en de aanvoer van vloeibaar aardgas (LNG) nauwlettend.
Opslag
ACM adviseert het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) bij haar verantwoordelijkheid voor de leveringszekerheid van aardgas in Nederland. Om aan de Europese verplichting van 74% te kunnen voldoen moet na het stookseizoen tijdig gestart worden met het vullen van de gasopslagen. De ACM ziet er ook op toe dat bedrijven die gebruik willen maken van de opslagcapaciteit van aardgas ook toegang krijgen tot de gasopslagen. De ACM heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) die eigenaar is van de gasopslagen in Norg en Grijpskerk daar vorige maand een bindende gedragslijn voor opgelegd, met een verplichting om marktpartijen vanaf 1 april 2026 op basis van non-discriminatoire, transparante en objectieve voorwaarden toegang te geven.
Strategische reserve
Gezien de huidige internationale ontwikkelingen en de ontwikkelingen op de groothandelsmarkten die daar een gevolg van zijn, is het - zo gaf landelijk gasnetbeheerder GTS gisteren nog aan - verstandig om na te denken over aanvullende instrumenten om de leveringszekerheid te versterken. ACM pleit er voor om voortvarend verder onderzoek te doen naar het aanhouden van een strategische gasreserve, en daarbij de optie van de inzet van kussengas, het gas dat permanent in een opslag moet blijven om voldoende druk te behouden, mee te nemen.
Aanvoer LNG
Het vloeibaar aardgas (LNG) dat naar Nederland wordt aangevoerd is voor ca. 75% afkomstig uit de Verenigde Staten. De aanvoer van LNG naar Nederland wordt daarom niet direct bedreigd door de oorlog in Iran en de stilgevallen productie in Qatar. De gasprijs in Aziatische landen ligt momenteel wel hoger dan in Europa. Dit betekent dat Nederland - samen met de andere Europese landen - op prijs moet concurreren met Aziatische landen om te voorkomen dat LNG-tankers er voor kiezen hun lading in Azië te lossen in plaats van in Europa. Dit leidt tot hogere prijzen in Nederland en in andere Europese landen. Het prijsverschil tussen Europa en Azië en het prijsverschil tussen gas voor levering in de zomer en gas voor levering in de winter, zorgen er voor dat het op dit moment niet lonend is voor bedrijven om de Europese gasopslagen te vullen. Het publieke energiebedrijf EBN heeft opdracht gekregen de gasopslagen tot 80 TWh te vullen, mocht de markt dat uit zichtzelf niet doen. Dat is circa 57% van de totale vulgraad van de gasopslagen.