Industrial Accelerator Act beperkt impact voor grote groene industriële investeringen

Doel

De industrie in Europa is essentieel voor de economische weerbaarheid en voor het realiseren van de klimaattransitie. Tegelijkertijd staat de concurrentiepositie van de Europese industrie onder druk door factoren zoals hoge energieprijzen, mondiale overcapaciteit, geopolitieke spanningen, technologische veranderingen en de hoge kapitaal- en operationele kosten van koolstofarme productie, evenals belemmeringen in verband met het verkrijgen van vergunningen. Dit komt tot uiting in de daling van het aandeel van de industrie in de toegevoegde waarde van de Europese economie: van 17,4% in 2000 naar 14,3% in 2025. Een laag industrieel aandeel ondermijnt zowel de economische veerkracht als het behalen van de klimaatdoelen. Daarom stelt de verordening zich ten doel om het aandeel van de industrie in de bruto toegevoegde waarde te verhogen naar 20% in 2035.

Maatregelen

De verordening bevat verschillende maatregelen, met een sterke focus op het verkleinen van de kostenkloof tussen koolstofarme en fossiele producten en het verminderen van kwetsbaarheden in de toeleveringsketens voor net-zero technologieën.

• Laag koolstofgehalte en “Made in Europe”-vereisten in aanbestedingen: vanaf 2029 geldt bij publieke aanbestedingen eisen voor staal minimaal 25% koolstofarm, voor cement minimaal 5% koolstofarm en van Europese oorsprong, en voor aluminium minimaal 25% koolstofarm en afkomstig uit de EU.
• Net-zero technologieën: voor verschillende technologieën gelden Europese oorsprongsvereisten, gebaseerd op het aantal componenten en een gefaseerde invoering. Het gaat onder meer om batterijopslagsystemen, zonne-energie (PV), warmtepompen, onshore en offshore windtechnologie, elektrolysers en nucleaire splijtingsenergie.
• Vergunningverlening: er komt een nationaal “single access point” dat alle relevante overheden digitaal met elkaar verbindt om vergunningprocedures te versnellen en verder te digitaliseren.
• Buitenlandse investeringen: buitenlandse investeringen worden getoetst om te voorkomen dat derde landen onevenredige invloed krijgen op de Europese interne markt. Lidstaten moeten hiervoor een investeringsautoriteit instellen. Investeringen boven €100 miljoen moeten worden goedgekeurd; daarbij geldt onder meer dat het eigendom niet meer dan 49% mag bedragen en dat minimaal 50% van het personeel in de Europese Unie werkzaam moet zijn.
• Industriële versnellingsgebieden: lidstaten moeten industriële versnellingsgebieden aanwijzen waar gunstige voorwaarden gelden, zoals beschikbare infrastructuur, toegang tot koolstofarme energie en snellere vergunningverlening. Deze gebieden richten zich op energie-intensieve sectoren (zoals papier, raffinage, chemie, rubber en kunststof, niet-metaalhoudende mineralen en basismetalen), de auto-industrie en de productie van net-zero technologieën.

Kansen

Hans Grünfeld, algemeen directeur van VEMW: “Het is positief dat het voorstel na meerdere vertragingen eindelijk is gepubliceerd en dat het doelstellingen bevat voor koolstofarme producten en ‘Made in Europe’-vereisten. Tegelijkertijd is het aantal producten waarop deze eisen van toepassing zijn nog vrij beperkt.  Hiermee is het goed dat maatregelen worden voorgesteld die de positie van de industrie kunnen versterken, maar draagt het pakket in beperkte mate bij aan het vergroten van investeringszekerheid voor bedrijven die grote investeringen willen doen in de productie van koolstofarme producten.”