Tijdens de European Industrial Energy Days stond de concurrentiekracht van de industrie in de energietransitie centraal. VEMW-algemeen directeur Hans Grünfeld modereerde het openingspanel van het evenement, waarin de huidige positie van de industrie en de mogelijkheden om haar concurrentiekracht tijdens de transitie te herstellen werden besproken.
Strategisch belang
De energie-intensieve industrie vormt de ruggengraat van de strategische relevantie van Europa. Zij ondersteunt de productieketens van cruciale sectoren binnen onze welvaartssamenleving, zoals transport, voedselproductie, elektriciteitsopwekking, batterijen en defensie. Zonder deze sectoren zijn zowel de energie- als de industrietransitie niet mogelijk. Tegelijkertijd staat de industrie momenteel zwaar onder druk. De concurrentiepositie en investeringscapaciteit zijn aanzienlijk verslechterd door hoge energieprijzen, snel stijgende CO₂-kosten en oneerlijke handelspraktijken en -verstoringen, zoals Amerikaanse importtarieven. In 2025 leidde dit in verschillende sectoren tot productiedalingen van 15% tot 40%, met miljoenen banen die onder druk staan. Met name in de chemische sector resulteert dit in fabriekssluitingen en het volledig stilleggen van investeringen.
Europese voorstellen
De Europese Commissie heeft verschillende maatregelen voorgesteld om de concurrentiekloof tussen de Europese energie-intensieve industrie en die in derde landen te verkleinen. Het gaat onder meer om:
- Het Grids Package: gericht op betere interconnectie van elektriciteitsnetten en het wegnemen van knelpunten, om systeemkosten te verlagen en de leveringszekerheid te vergroten.
- Aangepaste EU-ETS staatssteunrichtsnoeren: uitbreiding van de indirecte kostencompensatie naar 20 sectoren en verhoging van het compensatieniveau tot 80% voor reeds in aanmerking komende sectoren.
- Het Clean Industry Deal State Aid Framework: waarmee lidstaten tot 25% van de groothandelsprijs van elektriciteit mogen subsidiëren, tot een minimumprijs van €50/MWh.
- De Industrial Accelerator Act (in voorbereiding): gericht op het stimuleren van vraag naar koolstofarme producten, mogelijk via een ‘made in Europe’-benadering. Meer vraagzekerheid versterkt de businesscase voor investeringen in koolstofarme productie.
Maatregelen
Hans Grünfeld, algemeen directeur van VEMW: “De Europese industrie staat onder zware druk door de structureel hogere energieprijzen in vergelijking met concurrenten in derde landen. Deze achterstand dreigt verder toe te nemen door de crisis in het Midden-Oosten, die de toch al hoge gasprijzen met circa 45% heeft doen stijgen, terwijl ook elektriciteitsprijzen met ongeveer 20% zijn meegegaan. Hierdoor verslechtert de internationale concurrentiepositie van de Europese industrie verder.
Wanneer Europa er niet in slaagt structureel concurrerende energieprijzen te waarborgen, komt het verdienvermogen van de industrie in het gedrang. Dat raakt niet alleen de investeringscapaciteit en de voortgang van de industriële transitie, maar ondermijnt ook de strategische autonomie en economische veerkracht van Europa als geheel.
De voorstellen van de Europese Commissie vormen een eerste stap om het internationale speelveld te verbeteren. Zij zijn echter onvoldoende om structureel concurrerende energieprijzen te garanderen. Bovendien is een belangrijk deel van deze maatregelen afhankelijk van nationale implementatie, wat kan leiden tot verschillen binnen de interne markt. Daarom zijn aanvullende en meer structurele maatregelen noodzakelijk om de concurrentiekracht van de industrie te versterken en haar bijdrage aan de Europese welvaart veilig te stellen.”