Lage gasvoorraad zwengelt discussie aanleggen strategische gasvoorraad aan

Gasvoorraad

Nederland heeft in uitgeproduceerde on-shore gasvelden zoals Bergermeer, Norg en Grijpskerk een voorraad capaciteit van 14,5 mrd m3 (bcm). Die bergingen zijn voor de gasvoorzieningszekerheid belangrijk om bij te kunnen springen wanneer de productie en import van gas kleiner zijn dan de gasvraag. Die situaties komen meestal in de winter voor, wanneer we veel gas verbruiken voor ruimteverwarming in huizen en kantoren. Het is zaak die bergingen in de niet-wintermaanden weer aan te vullen voor het volgende winterseizoen. Traditioneel was die aanvulling ook financieel interessant voor marktpartijen doordat in de zomermaanden de vraag lager is en daarmee ook de prijs. De prikkel om te vullen was het prijsverschil tussen zomer (vullen berging) en winter (leveren uit berging). Sinds de gascrisis in 2022 geldt deze wetmatig niet zonder meer. Dat heeft ertoe geleid dat er verplichte vulgraad van bergingen kwam om zeker te stellen dat de bergingen voor 80 of 90 procent gevuld waren bij de start van het stookseizoen (winter). Die doelen zijn de afgelopen winters wel gehaald, maar met name in 2022 heeft het tot enorm hoge gasprijzen geleid omdat naast het normale vraag-aanbod spel op de gasmarkt er een extra vraag was vanuit de verplichte vulling van bergingen.

Noodvoorraad

Volgens een aantal experts moet Nederland toewerken naar een noodvoorraad aan gas. Sinds 2018 zijn we niet meer zelfvoorzienend door afbouw en sluiting van het Groningen gasveld, waarmee ook de belangrijkste bron van flexibele gaslevering is weggevallen. Daarnaast loopt de off-shore gasproductie op de Noordzee gestaag terug en is de gaslevering uit Rusland gedecimeerd om geopolitieke redenen. Gas dat per pijpleiding vanuit Rusland naar ons toekwam is inmiddels vervangen door vloeibaar aardgas (LNG) dat in belangrijke mate per schip uit de Verenigde Staten komt. Gas is een geopolitiek middel in een complex internationaal machtsspel.

Risicopremie

Algemeen directeur Hans Grünfeld van VEMW: “er is op dit moment geen acute bedreiging voor de leveringszekerheid van aardgas, ook niet met de betrekkelijk lage vulgraad in Nederland (23,5%) en Duitsland (30%). Het is goed om te weten dat de ondergrondse bergingen in Nederland en Duitsland een grote capaciteit hebben t.o.v. hun binnenlandse jaarverbruik (48% resp. 28%). Er komt voldoende gas binnen uit onder meer Noorwegen, de VS en Qatar. Vanaf dit jaar neemt naar verwachting het wereldwijde aanbod van vloeibaar gas toe, hetgeen een vooruitzicht geeft op lagere marktprijzen. En we produceren ook zelf nog gas. Er is weinig aanleiding om te verwachten dat er straks geen of onvoldoende gas meer zou zijn. De roep van experts voor het aanleggen van een noodvoorraad komt net name voort uit de geopolitieke dreigingen van dit moment. Hierbij wordt gedacht aan een boycot door de VS en onderbreking van levering uit Qatar vanwege het sluiten van de straat van Hormuz door Iran. Hoewel de kans dat beide situaties zich gelijktijdig voordoen klein is, kan de levering van aardgas naar Nederland ook onderbroken worden door technische storingen in pijpleidingen of LNG-installaties. In zo’n situatie stijgt de gasprijs waardoor de vraag zal inzakken. De gascrisis in 2022 heeft laten zien dat schaarste leidt tot hoge gasprijzen, leidend tot een tijdelijke vermindering van het verbruik. Een dergelijk scenario kan de industrie hard treffen. Met een  noodvoorraad  kan een grote en abrupte terugval in aanvoer van aardgas worden overbrugd. Maar zo’n noodvoorraad is niet gratis en in feite een verzekering tegen de gevolgen van een extreme situatie. Belangrijk is dat de premie van zo’n verzekering hiermee in verhouding staat. Het is daarom verstandig om te onderzoeken of het zogenaamde kussengas – waarmee een ondergrondse bergingen op druk worden gehouden – deels kan worden ingezet, en verder om de markt zijn werking te laten doen bij optredende schaarste.”

Bekijk het fragment van EenVandaag met oa Hans Grünfeld