Coalitieakkoord: verantwoordelijkheid nemen om existentiële maatschappelijke problemen aan te pakken

Groen verdienvermogen

De coalitie erkent in haar akkoord dat ons verdienvermogen onder druk staat en de verduurzaming van Nederland stokt. De overheid moet - conform het rapport-Wennink - actief inzetten op 1,5% economische groei. Met innovatie, verduurzaming en de verhoging van productiviteit. De coalitie houdt onverminderd vast aan de klimaatambities, hoe lastig het ook zal zijn om de 2030-doelen te halen: ‘met volle kracht aan het werk om te komen tot een groen verdienvermogen’. Met een lange termijnbeleid en een slimme Europese aanpak. Daarbij moeten we minder afhankelijk worden van ondemocratische landen.

Om bedrijven in staat te stellen om te investeren in verduurzaming moet een gelijk speelveld gecreëerd worden, met een stabiel langetermijnbeleid. De nationale CO₂-heffing moet dan ook afgeschaft worden. Met de industrie worden duidelijke bestuurlijke afspraken gemaakt om het tempo van verduurzaming te borgen. Bestaande maatwerkafspraken blijven staan en nieuwe maatwerkafspraken richten zich op clusters of gebieden. Bij nieuw beleid wordt standaard gekeken naar de effecten op het gelijke speelveld met de ons omringende landen.

Algemeen directeur Hans Grünfeld van VEMW: “Het coalitieakkoord laat zien dat het beoogde kabinet oog heeft voor de existentiële problemen van de industrie en - belangrijker nog - bereid is om maatregelen te nemen en - met het beschikbaar stellen van budget verantwoordelijkheid te nemen - om daar wat aan te doen. Belangrijke stappen zijn de compensatie voor hoge elektriciteitskosten en het afschaffen van de onzinnige nationale CO₂-heffing, om zo het ongelijke speelveld en het investeringsklimaat voor bedrijven te kunnen herstellen. En een duurzaam verdienvermogen te realiseren.”

Elektriciteit

De coalitie wil inzetten op een betere benutting van de beschikbare netcapaciteit, o.a. door prikkels in de nettarieven, flexcontracten en energiehubs. Naast de lopende aanpakken en het wetgevingsprogramma “sneller uitbreiden elektriciteitsnet” moet er een Crisiswet Netcongestie komen. Mogelijk onderdeel: het versnellen van procedures voor vergunningen en ingrijpen als de bouw en aanleg stagneren. Voor de leveringszekerheid van elektriciteit wil de coalitie een capaciteitsmarkt introduceren en de ontwikkeling van warmtenetten stimuleren.

De coalitie ziet de elektrificatie van de energievraag als belangrijkste route om de industrie te verduurzamen. In het akkoord staat dat investeringen in wind op zee via Contracts for Difference voor 40 GW nodig is. Met een goede afstemming tussen aanbod en vraag van elektriciteit in de industrie en een betere interconnectie met andere landen. De SDE++ moet 6 nieuwe openstellingsrondes krijgen ten behoeve van de uitrol van duurzame energiebronnen, met een ‘netbewuste’ inpassing in het energienetwerk.

Het nucleaire cluster in Nederland moet versterkt worden met een SMR-programma en ondersteuning van maritieme nucleaire innovaties. Met het beschikbare budget uit het Klimaatfonds en in samenwerking met marktpartijen wordt doorgewerkt aan de bouw van tenminste vier nieuwe kerncentrales: conventioneel en/of modulaire SMR's.

Gassen

De gaswinning op de Noordzee wordt onverminderd voortgezet, maar het Groningerveld moet gesloten blijven, en er moeten geen nieuwe vergunningen voor gaswinning onder de Waddenzee worden afgegeven. Het beoogde kabinet wil blijven inzetten op de productie van groen gas en groene waterstof, met investering in groene waterstofproductie en -levering. In de transitie kan blauwe waterstof (in combinatie met CCS) onder duidelijke voorwaarden een rol spelen in het opschalen van de Nederlandse waterstofketen. En ziet ook de opslag van CO₂ (CCS) op de Noordzee. Het Rijk moet daarin investeren via haar deelnemingen in die opslag van CO₂ (CCS) én het hergebruik (CCU). De coalitie wil nationale innovaties voor negatieve emissies/koolstofverwijdering stimuleren.

Water

De coalitie kiest voor een ambitieus beleid op het gebied van milieu en water en blijft werken aan de uitvoering van het Deltaprogramma. Ze wil de waterkwaliteit structureel verbeteren door bij de herziening van de Kaderrichtlijn Water in te zetten op simplificatie, met als doel een ambitieuze en realistische richtlijn, zodat er ruimte is om samen met relevante waterpartners te werken aan concrete plannen voor verbetering van ons water en de waterkwaliteit. De coalitie wil ervoor zorgen dat schoon drinkwater beschikbaar blijft, nu en in de toekomst. Dat beogen ze te doen door uitvoering te geven aan het Actieprogramma Beschikbaarheid Drinkwaterbronnen. Het belang wordt erkend dat niet enkel op drinkwaterbesparing wordt ingezet, maar ook het aanbod wordt vergroot, bijvoorbeeld door vergunningprocedures fors te versnellen.

Directeur Water Roy Tummers van VEMW: “Het is goed dat de coalitie wil blijven werken aan de uitvoering van het Deltaprogramma. Naast waterveiligheid is de borging van de zoetwatervoorziening van groot belang. Voldoende water is van groot belang voor de economie. VEMW vraagt het beoogde kabinet dan ook om de belangen van waterafhankelijke bedrijven en instellingen mee te nemen bij de herijking van de Deltabeslissingen en deze te verankeren in de waterplannen. Voorts is het van belang dat de Europese waterkwaliteitsdoelen realistisch zijn. We vragen het beoogde kabinet dan ook om geen nationale koppen op Europese waterwetten en -regels te zetten. VEMW is tot slot verheugd dat het Actieprogramma Beschikbaarheid Drinkwaterbronnen expliciet is genoemd in het akkoord.”