De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft het afgelopen jaar gewerkt aan de nieuwe regulering voor de netbeheerders elektriciteit en gas die vanaf 2027 in zal gaan. De ACM maakt vandaag bekend dat het een termsheet, die uiteindelijk moet leiden tot een sectordeal, heeft getekend met marktpartijen. Deze sectordeal moet alle betrokken partijen de zekerheid bieden over de nieuwe regulering. Als representatieve organisatie van de gebruikers van elektriciteit en gas heeft VEMW deelgenomen aan de onderhandelingen en de termsheet ondertekend. VEMW heeft in de onderhandelingen gepleit voor beperking van kosten, inzicht in tariefontwikkeling en meer grip op netinvesteringen.
Nieuwe regulering
Netbeheerders hebben een monopolie. Om netgebruikers te beschermen tegen misbruik van dit monopolie en eerlijke kosten te waarborgen, is extern toezicht nodig. In Nederland is dat de taak van de ACM, die de maximaal toegestane inkomsten vaststelt. De ACM baseert zich hierbij op de reguleringsmethode, die periodiek wordt herzien. De huidige reguleringsperiode loopt in 2026 af, en de ACM heeft grote veranderingen aangekondigd voor de nieuwe methodiek die vanaf 2027 geldt.
De nieuwe methode is, in tegenstelling tot de huidige, een kostengebaseerde (cost-plus) methode: de toegestane inkomsten van de netbeheerder zijn gelijk aan de (efficiënte) gemaakte kosten. De huidige regulering is prijsgebaseerd, waarbij efficiënte kosten vooraf worden vastgesteld op basis van resultaten uit het verleden en vergelijkingen met andere netbeheerders via een benchmark of maatstaf. De nieuwe methode kenmerkt zich door een reactieve aanpak: gemaakte kosten worden als efficiënt beschouwd, tenzij het tegendeel wordt bewezen. Dat tegendeel kan worden aangetoond op basis van signalen en daaropvolgende onderzoeken door de ACM.
De nieuwe methode zorgde voor veel onzekerheid bij alle partijen. Voor netbeheerders was onzeker op welke manier de regulering toegepast zou worden en waar ze op afgerekend zouden kunnen worden. Voor netgebruikers was er onzekerheid over de investeringsplannen en de bekostiging van uitbreidingsinvesteringen en was het onduidelijk hoe gewaarborgd wordt dat netbeheerders slechts de efficiënte kosten vergoed krijgen. Voor aardgas kwam daar nog de versnelde afschrijving van het leidingnetwerk van Gasunie bij. Om zekerheid en waarborgen voor betrokken partijen te creëren besloot VEMW deel te nemen aan onderhandelingen met alle betrokken partijen om tot een overeenkomst te komen. Met het bereiken van de sectordeal is de aanpak succesvol gebleken.
Waarborgen
Voor VEMW is het cruciaal dat gewaarborgd wordt dat de tarieven die netgebruikers betalen kostenreflectief en efficiënt zijn. Daarnaast dienen netbeheerders maximaal geprikkeld te worden om aan hun wettelijke taak te voldoen, het verzorgen van voldoende transportcapaciteit zodat elke gebruiker toegang kan krijgen tot het net. Dat begint bij de investeringsplannen van de netbeheerders. VEMW heeft er daarom met succes voor gepleit dat in de sectordeal wordt opgenomen dat netbeheerders bij het opstellen van deze plannen representatieve organisaties van netgebruikers effectief betrekken. De ACM beoordeelt in de toekomst mede op grond hiervan de investeringsplannen. Verder gaan netbeheerders periodiek rapporteren over de tijdige uitvoering van de investeringsplannen en eventuele vertragingen onderbouwen.
Centraal in de sectordeal staat de betaalbaarheid van de netwerken. Zo blijft de factor waarmee het gasnet versneld afgeschreven wordt onveranderd op 1,3 en wordt deze niet verhoogd. Daarnaast wordt de bouwrentevergoeding (T-0) voor TenneT afgebouwd en komt er geen bouwrentevergoeding voor de regionale netbeheerders. Dit zorgt voor een directe en forse verlichting van de nettarieven elektriciteit en aardgas. Om toch de financieringsbehoefte van netbeheerders tegemoet te komen wordt een nominale WACC gehanteerd. Om innovatie te stimuleren worden netbeheerders geacht nieuwe technologieën gecentraliseerd met elkaar te delen en te implementeren.
Wegnemen onzekerheid cruciaal
Algemeen directeur Hans Grünfeld van VEMW: “Met de nieuwe methode slaat de ACM een heel nieuw pad in, vol van onzekerheden. Juist nu is het cruciaal om bedrijven en instellingen als netgebruikers duidelijkheid en zekerheid te geven over de ontwikkeling van de tarieven. Hoge netkosten en onzekerheid over het effect van de energie- en industrietransitie op de toekomstige tarieven belemmeren investeringen. Daarom hebben wij ons samen met andere netgebruikers, de netbeheerders en de ACM ingespannen om tot een sectordeal te komen. Inzet van VEMW: beperk stijging van kosten, vergroot inzicht in toekomstige tariefontwikkeling en vergroot betrokkenheid netgebruikers bij netinvesteringen. Ik ben verheugd dat we erin geslaagd zijn om op al deze punten afspraken te maken en daarmee onze leden kunnen behoeden voor grote kostenstijgingen en jaren van onzekerheid als gevolg van juridische procedures. Met deze sectordeal vergroten we daarnaast de betrokkenheid van netgebruikers bij het proces rondom investeringsplannen. Cruciaal om bij te kunnen dragen aan een effectieve en efficiënte uitbreiding van de infrastructuur die marktpartijen faciliteert in plaats van belemmert. Afspraken over de financiering van netinvesteringen, en het opvangen van kosten die het gevolg zijn van verminderd gebruik van het aardgasnet zorgen voor forse kostenbesparingen.”