Kansen voor koolstofarme producten in Europese regelgeving
Vraagcreatie als schakel tussen defossilisatie en concurrentiekracht
De Europese Industrial Accelerator Act (IAA), die momenteel wordt ontwikkeld, zal eisen vastleggen voor vraagcreatie naar koolstofarme producten. Deze vraagcreatie is noodzakelijk om het kostenverschil tussen conventionele en koolstofarme productie te overbruggen, een verschil dat anders niet kan worden gedicht. VEMW heeft via IFIEC Europe input geleverd aan het kabinet van de Europese Commissie. Daarbij is benadrukt dat vraagstimulerend beleid rekening moet houden met een duidelijke implementatieroute, sterke bescherming tegen koolstoflekkage en het voorkomen van substitutie van koolstofarme producten en goedkopere ‘groene’ importen. Alleen dan kan vraagcreatie effectief en efficiënt bijdragen aan de industriële transitie.
Vraagcreatie
De concurrentiekracht van de Europese industrie staat onder druk. Bedrijven worden geconfronteerd met hogere energieprijzen, extra kosten voor CO₂-emissies, onvoldoende tijdige beschikbaarheid van infrastructuur en concurrentie van goedkopere importproducten. De overstap naar duurzame productie kan deze concurrentiekracht herstellen, mits vraagzijdebeleid het kostenverschil met conventionele productie daadwerkelijk sluit. Waar voldoende vraag naar koolstofarme producten ontstaat, kunnen bedrijven met meer zekerheid investeringsbeslissingen nemen en hun extra CO₂-kosten reduceren.
Randvoorwaarden
Bij de ontwikkeling van vraagzijdebeleid moeten drie aspecten centraal staan:
- Een duidelijke implementatietraject
Het beleid moet rekening houden met technologische gereedheid en financiële haalbaarheid. Een realistische opstartfase is nodig, waarin complexiteit en geleerde lessen worden meegenomen om te voorkomen dat onhaalbare verplichtingen te vroeg worden opgelegd en industriële deelname wordt ondermijnd. Daarnaast moet beleid worden gebaseerd op eindproducten, zodat sectorale verschillen worden gerespecteerd en verstoringen in waardeketen worden voorkomen. - Sterke bescherming tegen koolstoflekkage
Tijdens de transitie naar koolstofarme productie moet de industrie beschermd worden tegen weglek van productie naar regio’s met minder streng klimaatbeleid. Gratis toewijzing binnen het ETS moeten behouden blijven en het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) moet effectief voorkomen dat importstromen worden omgeleid en dat Europese exportposities worden benadeeld. - Voorkomen van substitutie en ongewenste groene import
Koolstofarme producten zullen naar verwachting duurder zijn dan conventionele alternatieven. Zonder consistent vraagzijdebeleid bestaat het risico dat duurzame producten worden vervangen door goedkopere conventionele opties. Daarnaast moet worden voorkomen dat Europese producten worden weggeconcurreerd door goedkope ‘groene’ importen. Beleid moet daarom consequent en uniform worden toegepast, inclusief een “made in EU” component.
Kansen
Hans Grünfeld, algemeen directeur VEMW: “We staan op een kantelpunt voor de industrie. Vraagcreatie is een cruciale pijler onder het herstel van de concurrentiekracht. Maar het succes hangt af van de wijze waarop deze beleidsinstrumenten worden vormgegeven en aangevuld met maatregelen ter versterking van de aanbodzijde. Van de IAA verwachten we duidelijkheid, maar de vertraagde publicatie laat zien hoe complex dit instrument is. Juist daarom is het zo belangrijk om constructieve input te leveren, zodat de industrie haar kansen optimaal kan verzilveren en het verdienvermogen voor de toekomst duurzaam is gewaarborgd.”
De brief is te vinden in onze kennisbank.