Toezicht Elektriciteitsmarkt

Onafhankelijk toezicht als vereiste voor geliberaliseerde markt

In Nederland is de Autoriteit Consument en Markt (ACM), de aangewezen toezichthouder op de energiesector. De ACM:

Voor u, zakelijke gebruiker van energie, is effectief en onafhankelijk toezicht onder andere van belang om ervoor te zorgen dat:

  • Netbeheerders zich houden aan de regels;
  • De Staat als aandeelhouder van de netten haar inkomsten uit het net niet kan beïnvloeden;
  • Transporttarieven werkelijke kosten weerspiegelen en geen overwinsten opleveren voor netbeheerders;
  • Marktmanipulatie wordt voorkomen;
  • Geschillen tussen u en uw netbeheerder objectief worden opgelost.

Rol VEMW
VEMW komt op voor de belangen van zakelijke energiegebruikers. VEMW kan als representatieve organisatie namens haar leden bezwaar maken tegen besluiten van algemene strekking van de ACM en kan uiteindelijk zelfs namens alle zakelijke gebruikers van energie beroep aantekenen bij de rechter. Een mogelijkheid die VEMW regelmatig gebruikt.

Functioneren toezicht
Volgens de Europese richtlijnen en verordeningen moet de toezichthouder onafhankelijk van de overheid en andere partijen kunnen handelen. De toezichthouder moet onafhankelijk besluiten kunnen nemen over de exclusieve taken die hem zijn toebedeeld in Europese richtlijnen. De overheid moet zich onthouden van bemoeienis met individuele gevallen en mag bovendien enkel beleidsrichtlijnen opstellen die niet te maken hebben met de exclusieve taken van de toezichthouder. Dat is belangrijk vanwege de directe betrokkenheid van de staat bij de energiesector, als eigenaar van TenneT en Gasunie en de rol van lagere overheden als eigenaars van energie- en netwerkbedrijven. VEMW maakt zich hard voor effectief en onafhankelijk toezicht.

Europees toezicht
Naast een toezichthouder op de Nederlandse energiesector is er ook een soort van Europese toezichthouder. De Agency for the Cooperation of Energy Regulators; opgericht in 2011. ACER is een onafhankelijke Europese organisatie die de samenwerking tussen de nationale toezichthouders moet verbeteren. ACER:


Markttoezicht
De ACM en ACER hebben als taak om voorwaarden te scheppen voor een goedwerkende groothandelsmarkt. Daarnaast moeten de toezichthouders het functioneren van de groothandelsmarkt bewaken. ACER stelt daarom periodiek marktmonitors op. De ACM publiceert periodiek een liquiditeitsrapport.

Sinds december 2011 zijn nieuwe Europese regels betreffende de markt integriteit en transparantie op de groothandelsmarkt voor energie (REMIT) van kracht. Voor sommige zakelijke gebruikers van energie hebben deze regels directe gevolgen omdat bijvoorbeeld geplande en ongeplande uitval van productie gemeld moet worden. Sinds oktober 2015 moeten grote zakelijke gebruikers transacties op de energiemarkt melden.

Omdat er op de energiemarkten ook financiële transacties plaatsvinden vindt er ook financieel toezicht plaats op de werkwijze van individuele bedrijven en gelden strenge regels (zoals MIFID en EMIR) voor transacties.