13 november 2017

Flexibiliteitbehoefte verzesvoudigd in 2050

Rol voor elektriciteitsopslag kleiner dan gedacht

De vraag naar flexibiliteit van het elektriciteitssysteem zal verzesvoudigen tussen nu en 2050, en tot 2030 al verdubbelen. Oorzaak: een stijging van het elektriciteitsverbruik (o.m. warmtepompen, elektrisch vervoer) en een snel groeiend aandeel intermitterend vermogen (zon en wind, tot 80 procent in 2050). De flexibiliteitvraag wordt overwegend opgevangen door buitenlandse handel en binnenlandse vraagsturing (‘demand response’). De opslag van elektriciteit zal vanwege de hoge investeringskosten minder ingezet worden dan doorgaans aangenomen. Het voordeel van flexibiliteitsoplossingen om de benodigde verzwaringen van de met name regionale elektriciteitsnetten te beperken, blijkt meer op tijdelijke inzet voor lokale knelpunten te liggen dan op de uit eerdere studies verwachte grote omvang van vermeden investeringen op lange termijn. Dat zijn de belangrijkste conclusies uit het Flexnet-project  van ECN, Netbeheer Nederland en Alliander. 

Flexibiliteit en opslag
Het onderzoek van ECN, Netbeheer Nederland en Alliander vond plaats in het kader van het thema Systeemintegratie van de Topsector Energie. Het project is mede gefinancierd door Energie-Nederland en GasTerra. Het Flexnet-project heeft op een integrale wijze de vraag en het aanbod van flexibiliteit kwantitatief onderzocht van een duurzame, koolstofvrije elektriciteitsvoorziening in Nederland tot 2050. Hierbij is een breed scala aan flexibiliteitsopties meegenomen. Het energiesysteem moet volgens de onderzoekers flink aangepast worden om te zorgen dat nieuwe bronnen van flexibiliteit beschikbaar komen. Het systeem moet zowel grote vraag en aanbod variaties per uur, als langdurige perioden met weinig opwek uit zon en wind op kunnen vangen. Die fluctuaties zullen volgens de onderzoekers voor een groot deel opgevangen worden door import en export van elektriciteit, en door verschuivingen in de vraag naar elektriciteit (‘demand response’), waardoor deze vraag beter verspreid kan worden over de dag en afgestemd op het wisselende aanbod van zon en wind. Daar liggen vooral kansen voor de industrie, bijvoorbeeld door de inzet van technieken als Power-to-Gas, Power-to-Heat en Power-to-Ammonia. VEMW heeft de sleutelpositie van zakelijke elektriciteitsgebruikers in deze in april verwoord in een visiedocument. Hoewel elektriciteitsopslag wel in specifieke situaties een oplossing zal zijn, wordt het belang hiervan door de onderzoekers minder groot geschat dan meestal gedacht, onder meer door de hoge investeringskosten voor opslagtechnieken.

Netbeheer
Netbeheerders willen weten of hun netwerken de groeiende vraag en de wisselingen in het aanbod aankunnen, met name in de regionale distributienetten van netbeheerders als Liander, Enexis en Stedin. Daarnaast zijn ze geïnteresseerd in de vraag of de inzet van flexibiliteitsopties de kosten van benodigde verzwaringen van hun netten kan verlagen. Voor doelmatige oplossingen is een goede investeringsstrategie cruciaal. Liander verwacht dat in de komende jaren nog geen grote toename van knelpunten in de bestaande netten te verwachten is, maar na 2030 zal het aantal gevallen van overbelasting sterk toenemen. De financiële omvang en het voordeel van flexibiliteitsopties om netverzwaringen te reduceren is met zo’n 1,5 mrd euro beperkter dan de netbeheerders tot voor kort dachten. In specifieke, tijdelijke situaties kan het gebruik van flexibiliteit van groot belang zijn om overbelasting en kosten van netverzwaring te verlagen. Dat biedt voor netbeheerders nu al mogelijkheden om tot doelmatiger oplossingen te komen voor knelpunten in hun netten. 

VEMW, 13 november 2017

Bij hergebruik gelieve terug te linken naar deze pagina