21 november 2014

Toekomstbestendige elektriciteitsvoorziening vereist geen regie maar wanorde

Een optimale energievoorziening wordt gekenmerkt door een toestand van wanorde. Regievoering is een streven naar orde die niet leidt tot doeltreffende en doelmatige uitkomsten. Dat is de boodschap die VEMW in een sectorbreed debat in Den Haag heeft uitgedragen.

Het marktmodel dat bij de start van de liberalisering van de elektriciteitsmarkt is gekozen om een goed functionerende interne markt tot stand te brengen is het zgn. ‘energy only model’. De markt wordt daarbij gevormd door partijen die met elkaar transacties overeenkomen voor de commodity elektriciteit op basis van effectieve prijssignalen. Elektriciteitsproducenten ontvangen geen separate vergoeding voor het beschikbaar stellen van capaciteit.

De aannames waarop dit markmodel is gebaseerd staan in toenemende mate onder druk en zijn aan verandering onderhevig. Dit is met name het gevolg van het snel groeiend marktaandeel van hernieuwbare elektriciteit en toenemende netwerkcongestieproblemen. Deze ontwikkelingen zijn aanleiding voor discussie in de energiesector over de houdbaarheid van het huidige energy-only marktmodel.

Algemeen Directeur Hans Grünfeld van VEMW: “vanwege de onzekere –en potentieel grote - gevolgen die wijziging van het marktmodel kan hebben voor elektriciteitsafnemers heeft dit onderwerp de volle aandacht van VEMW. Wat we zien in verschillende EU-lidstaten is dat overheden, onder druk van netbeheerders maar ook leveranciers, kiezen voor het ingrijpen in de markt door middel van regels en instrumenten, zoals subsidies en fiscale maatregelen, om gewenste ontwikkelingen te sturen. Regie op de markt dus, bijvoorbeeld om de productie van hernieuwbare elektriciteit versneld te realiseren. Maar die regie leidt tot marktverstoringen, zoals congestie op grensverbindingen, sluiting van bestaande capaciteit, wegvallen van investeringsprikkels voor nieuwe capaciteit, toename van de onbalans op het net en afname van het aanbod aan reservevermogen en blindvermogen. Met het ingrijpen in de markt wordt voorbijgegaan aan het feit dat een markt, die weliswaar een zekere ordening kent in haar vormgeving, ten principale een chaotisch systeem is waarvan de uitkomsten zich niet laten sturen. Markten geven doelmatige uitkomsten als gevolg van vraag en aanbod. Elke regievoering die zich richt op het creëren van orde en beïnvloeding van die uitkomsten kost energie (middelen). Energie die op termijn niet houdbaar noch duurzaam is. Redenen voor ons om criteria op te stellen waaraan een toekomstbestendig marktmodel moet voldoen. Met zo min mogelijk regie zodat de wanorde op de markt zijn werk kan doen, met efficiënte prijzen, investeringen en innovatie als resultaat.

Bron: VEMW, 21 november 2014