19 mei 2014

Forse investeringen in infrastructuur vereisen goede rechtsbescherming en kostentoerekening

De energietransitie en vervolmaking van de interne Europese energiemarkt vereisen forse investeringen in de elektriciteits- en gasinfrastructuur. Een goede rechtsbescherming, kostenallocatie en transparantie zijn van belang om de positie van de gas- en elektriciteitsgebruikers in Nederland te borgen. Dat is de belangrijkste conclusie van het seminar ‘Energie-infrastructuur’ dat VEMW afgelopen vrijdag in Woerden hield.

Landelijk elektriciteitsnetbeheerder TenneT investeert de komende 10 jaar 5 mrd euro in de Nederlandse hoogspanningsnetten, en dat is nog zonder de kosten voor wind op zee. Daardoor nemen de kapitaalslasten die verrekend worden in de nettarieven fors toe. Nu al zijn de kapitaalslasten zo’n 60 procent van het tarief dat de netgebruiker betaalt. Landelijk gasnetbeheerder Gasunie heeft de afgelopen jaren ruim 1 mrd euro besteed aan de aanpassing van de gastransportnetten om de ‘gasrotonde’ van Noordwest-Europa te kunnen worden waarop Noors- en Russisch- maar ook groen gas en LNG in de toekomst kunnen worden ingevoed. Hoewel deze investeringen noodzakelijk zijn om de industrie, overige zakelijke gebruikers en huishoudens toegang te verlenen tot de energiemarkten, zullen met name de financiële consequenties voor afnemers voelbaar zijn.

Datzelfde geldt voor de afnemers die zijn aangesloten op een regionaal distributienet.  Onderzoek van het bureau DCision! et al laat zien dat de netwerk infrastructuur op straat-, wijk en regionaal niveau aangepast moet worden om de betrouwbaarheid en kwaliteit op peil te kunnen houden. De mate waarin is afhankelijk van de gemaakte keuzes. Overigens is het totale kostenniveau van de noodzakelijke aanpassingen in de distributienetten bescheiden in vergelijking met de genoemde landelijke transportnet aanpassingen.

Voor de netgebruiker is de toerekening van de fors stijgende kosten van groot belang. Volgens Professor Mulder (RUG) blijkt uit Deens onderzoek dat veel infrastructurele projecten (wegen, bruggen en tunnels, spoor) - wereldwijd – te kampen hebben met forse budgetoverschrijdingen. Daarom moeten in rekening gebrachte kosten louter de efficiënte kosten bedragen waarbij de netbeheerder uiteraard wel voldoende ruimte krijgt om te (her)investeren. Transparantie en herleidbaarheid ten aanzien van de kosten en de daarvan afgeleide tarieven is cruciaal. Regionaal netbeheerder Stedin werkt met VEMW aan vergroting van de transparantie door inzichtelijk te maken welke kosten strikt genomen toegerekend mogen worden aan de wettelijke taken die zij als netbeheerder uitvoert. De commerciële werkzaamheden die Stedin verricht als netwerk- en meetbedrijf worden gescheiden van de wettelijke taken verantwoord en gepubliceerd.

De rechtsbescherming van de netgebruiker is van groot belang omdat zij beschermd moet worden tegen onder meer monopoliewinsten. Professor Lavrijssen (UvA) maakt zich zorgen over de rechtsbescherming van de netgebruiker, dat inmiddels een fundamenteel Europees recht voor huishoudens en zakelijke energiegebruikers is maar ondermijnd wordt door een vaak terughoudende, marginale toets die de rechter in beroepszaken uitvoert. Zijn waarschuwde dat de rechtsbescherming bovendien onder druk staat door wetsvoorstellen om de bezwaar- en beroepsmogelijkheden in te perken, hetgeen noch  in het belang is van de netgebruiker, noch van de netbeheerder.

Bron: VEMW, 19 mei 2014