Sectorteam Ziekenhuizen

Marcel Barendregt, nieuwe voorzitter SectorTeam Ziekenhuizen
‘Voor ziekenhuizen is een aanpak met maatwerk nodig’



Verduurzaming biedt kansen maar schept ook dilemma’s, zegt Marcel Barendregt.
“Ziekenhuizen zullen net als andere sectoren de komende jaren moeten verduurzamen in hun energiegebruik en energiebehoefte. Daar is een aanpak met maatwerk voor nodig.”

Marcel Barendregt, Unithoofd Vastgoed en Infrastructuur bij het Jeroen Bosch Ziekenhuis in ’s-Hertogenbosch, is de nieuwe voorzitter van het SectorTeam Ziekenhuizen. Hij volgt Donald Huigen op. Het SectorTeam is een representatieve doorsnee van de ziekenhuizen die we in ons land hebben, zegt Barendregt. “Van groot tot klein, van universitaire tot streekziekenhuizen. “Het is belangrijk dat het SectorTeam Ziekenhuizen zijn werk in de toekomst kan blijven doen. Toen ik werd gevraagd als nieuwe voorzitter, was mijn antwoord een volmondig ja. Het leuke en interessante is dat de problematiek die we in het SectorTeam bespreken ook terugkomt in mijn dagelijks werk. Een extra motivatie om dus als voorzitter aan de slag te gaan.” Het SectorTeam is een bundeling van ervaren vakmensen met een gemeenschappelijk belang, zegt hij. “We delen kennis en ervaring op het gebied van energie en water. En, we leren van elkaar, ook dat is heel belangrijk.” 

Problematiek
Als u kijkt naar de toekomst en verdere verduurzaming en CO₂-reductie, waar lopen jullie als ziekenhuizen dan tegenaan?
Barendregt: “We hebben medio 2019 het Klimaatakkoord tot stand zien komen. Ziekenhuizen namen deel aan die onderhandelingen aan de Industrietafel. Daar zou je op het eerste gezicht van denken: Wat hebben ziekenhuizen daar te zoeken? Maar ook ziekenhuizen zijn net als de industrie grootverbruikers van gas, elektriciteit en water. Medio vorig jaar is er ook de Klimaatwet gekomen en daarin werd gedefinieerd dat de CO₂-uitstoot van ziekenhuizen en zorginstellingen  in 2030 met 50 procent en in 2050 met 100 procent gereduceerd moet worden. Toen dat bekend werd, sloeg dat bij velen toch in als een bom. Hoe gaan we dat in hemelsnaam voor elkaar krijgen de komende jaren?

“Ook wij als ziekenhuissector realiseren ons dat er nog heel veel de komende jaren moet gebeuren. Veel is technisch gezien nu nog onmogelijk, Tegelijkertijd is ‘nee’ zeggen heel makkelijk, maar laten we nu ook vooral eens kijken naar de alternatieven die voorhanden zijn om die CO₂-reductie te realiseren. Dat vergt van ons allemaal dat we ‘Out of the Box’ moeten denken. Laten we nu eens kijken wat er wél mogelijk is. Dat dat niet allemaal in één keer kan worden gerealiseerd, ook dat begrijpt iedereen.”

Maar wat betekent dat concreet?
“Concreet betekent dit dat we de krachten zo goed mogelijk proberen te bundelen. Samen kun je meer dan alleen. De verduurzamingsproblematiek komt ook ter sprake in het SectorTeam Ziekenhuizen. We zitten daar met mensen aan tafel van – ik zei het al – universitaire, topklinische en streekziekenhuizen. Dat betekent dat je te maken hebt met verschillende organisaties en met vastgoed van ziekenhuizen van verschillende leeftijden. Ik heb het geluk dat ik zelf werkzaam ben bij een relatief ‘jong’ ziekenhuis: het gebouw van het Jeroen Bosch Ziekenhuis bestaat tien jaar. Daarnaast zijn er ziekenhuizen die over gebouwen beschikken die veel ouder zijn en waarin geen cent meer geïnvesteerd wordt.  Die collega’s hebben het niet makkelijk. Enerzijds moeten we energie bezuinigen en minder CO₂ uitstoten, anderzijds lenen die oude gebouwen zich niet voor dergelijke besparingen en reducties. In het SectorTeam delen we die ervaringen en kijken we ook of we met de beschikbare kennis elkaar kunnen helpen.”

‘We weten niet waar ontwikkelingen in de techniek naar toe gaan. Dat maakt het uitermate lastig om een Routekaart energietransitie te maken’

Routekaart
Barendregt: “Waar we nu naar kijken en wat hoog op de agenda staat, is de Routekaart energietransitie die wij moeten maken. We moeten als ziekenhuis aangeven hoe wij directe en indirecte CO₂-emissiereductie willen gaan realiseren. En we moeten met concrete doelstellingen komen, die voldoen aan de wettelijke eisen die gedefinieerd zijn. Dat is heel lastig. Wat kunnen wij als ziekenhuissector tot 2030 voor elkaar krijgen en wat de komende dertig jaar tot 2050? Het dilemma waar wij, net als de industrie, tegenaan lopen is dat we op dit moment niet weten waar die ontwikkelingen in de techniek naar toe gaan. Dat bemoeilijkt ook het maken van meerjarenonderhoudsplannen. We moeten  plannen maken op basis van de kennis van nu.”

Maatwerk
Hoe pakken ziekenhuizen dat aan?
“Voor ziekenhuizen is een aanpak met maatwerk nodig, vanwege de aard van het vastgoed en complexe installaties. Vaak gaat het om delen gerenoveerd vastgoed en veel medische apparatuur. Als je kijkt naar de inzet van duurzame energie, dan is de vraag naar mogelijke warmtebronnen uit de omgeving van groot belang.

Als Jeroen Bosch Ziekenhuis hebben we in het kader van verduurzaming  studies gedaan naar de inzet van alternatieve energiebronnen. Zoals zon-pv. Maar de realiteit wil dat zon-pv in slechts anderhalf procent van de energiebehoefte van ons ziekenhuis voorziet. Dat zet dus geen zoden aan de dijk. Misschien zijn die pv-panelen over tien jaar zover doorontwikkeld dat het wel interessant kan zijn. Maar dat weten we nu nog niet. En, zo zijn er meer duurzame energieopties waarnaar wij en collega-ziekenhuizen kijken. Maar ook daarvoor geldt dat die grotendeels nog in de kinderschoenen staan.”

Wat nu alle prioriteit heeft is de Covid-19 problematiek, besluit Barendregt. “Die eist van ziekenhuizen alle aandacht op. En, ook de reguliere patiëntenzorg moet gewoon doorgang vinden. De hele bedrijfsvoering is daarbij betrokken. Om die reden hebben ziekenhuizen tot medio volgend jaar uitstel gekregen hun Routekaart energietransitie gereed te hebben. Ik denk dat we die tijd nog heel hard nodig zullen hebben.”

SectorTeam Ziekenhuizen in het kort
Een goede en betrouwbare energievoorziening is voor ziekenhuizen letterlijk van levensbelang. Denk aan warmtekrachtkoppeling en aggregaten om de energievoorziening onder alle omstandigheden in stand te houden. Binnen het SectorTeam Ziekenhuizen biedt VEMW ziekenhuizen gelegenheid om vraagstukken omtrent energievoorziening te bespreken en oplossingen aan te dragen voor problemen die zich op dit gebied kunnen voordoen.