WKK: warmtekrachtkoppeling

De technologie voor efficiënt brandstofgebruik

Toepassing van warmtekrachtkoppeling is wijd verbreid in de Nederlandse industrie en in de gebouwde omgeving (ziekenhuizen), maar ook bij stadsverwarming en in de glastuinbouw. Nederland loopt in Europa sinds de jaren 80 voorop door:

  • specifiek Nederlands gasbeleid;
  • industriële behoefte aan zowel warmte (stoom) als elektriciteit;
  • conversie besparingen op het primaire energiegebruik t.o.v. conventionele opwek;
  • vrijwillige energiebesparingsafspraken (convenanten) met de overheid.

Rol VEMW
VEMW maakt zich hard voor een gunstig klimaat voor toepassing van WKK omdat deze technologie de meest doelmatige wijze van inzet van energie verzekert (gas als brandstof).

Ondersteuning
Industriële WKK heeft sinds 1980 een vlucht genomen onder centraal bepaalde prijzen voor gas en elektriciteit. Sinds de marktwerking (2000) is de exploitatie van een WKK marginaal of zelfs onrendabel door een combinatie van hoge gasprijzen, lage elektriciteitsprijzen en het ‘must run’ karakter van de toepassing (warmtebehoefte). WKK is complexer dan gescheiden opwekking en vraagt hogere investerings- en operationele kosten. Stimulering van WKK geschiedt tot 2006 door subsidie op de exploitatie (zgn. ‘onrendabele top’, ORT), via de regulerende Ondersteuning (REB). Eerst de  MEP, later de SDE. Sinds 2006 zijn er louter fiscale instrumenten voor nieuwbouw (EIA, MIA). Gevolg: vervanging (renovatie) en nieuwbouw van bestaande WKK-installaties vindt sinds 2008 slechts mondjesmaat plaats.

Vrijstelling Energiebelasting
In de Wet belastingen op milieugrondslag is geregeld dat de levering van elektriciteit en gas die wordt gebruikt voor de opwekking van elektriciteit in een (WKK-)installatie met een bepaald minimum rendement is vrijgesteld van energiebelasting (EB).

Werkingsprincipe
Warmte en elektriciteit worden traditioneel los van elkaar opgewekt. Elektriciteit in grote centrales (gas, kolen, kern); warmte lokaal (ketels en fornuizen). WKK koppelt beide lokaal: decentraal aanbod dicht bij de energievraag. De meest toegepaste technieken zijn de gasmotor (> 4000 stuks), de gasturbine (ca. 75), de stoomturbine (ca. 65) en de STEG (bijna 60).

Voordelen WKK: energiebesparing, betrouwbaarheid, netverliezen
Warmtekrachtkoppeling dekt de industriële (chemie, papier, basismetaal, raffinage, voeding) warmte- (30%) en elektriciteitsbehoefte (50%). Door de koppeling bereikt WKK een energiebesparing van 15-20% t.o.v. gescheiden opwek (besparing WKK totaal (industrie, stadsverwarming, glastuinbouw) 150 PJ/jaar, waarvan 60 PJ in de industrie, equivalent aan 2 mrd m3 aardgas/jaar, en 7 Mton CO2/jaar). Door zijn lokale situering, dicht bij de energievraag, draagt WKK bij aan de betrouwbaarheid van de energievoorziening en het terugdringen van netverliezen.