VEMW: ARK heeft de klok horen luiden maar zegt niet waar de klepel hangt
vr 15 jun 2012
De Algemene Rekenkamer (ARK) heeft onderzoek gedaan naar het nut, de noodzaak en de risico’s van de Gasrotonde, het beleid van de overheid om van Nederland een Europees knooppunt te maken van gastransport. De ARK concludeert dat de overheid als aandeelhouder van Gasunie en Energie Beheer Nederland (EBN) 8,2 mrd euro heeft geïnvesteerd zonder een in alle gevallen aantoonbare toetsing aan het publieke belang. En juist daar laat de ARK naar mening van VEMW de kans liggen om nadrukkelijk de vinger op de gevoelige plek te leggen.
De Nederlandse Staat heeft als 100 procent aandeelhouder van Gasunie en EBN de afgelopen jaren ingestemd met investeringen van 7,9 mrd euro door Gasunie en 326 mln euro door EBN in de totstandkoming van de zogenaamde Gasrotonde. Dit is het beleid om van Nederland een Europees knooppunt te maken voor gastransport, anticiperend op het teruglopen van de eigen gasvoorraden en de belangrijke rol die gas de komende jaren zal spelen bij de energietransitie.
Omdat Gasunie en EBN staatsdeelnemingen zijn loopt de Nederlandse Staat risico’s met de investeringen. En dat is niet alleen een theoretische mogelijkheid, zo blijkt uit het rapport, maar ook inmiddels werkelijkheid: Gasunie heeft in 2008 een deel van het Duitse gastransportnet aangekocht voor 2,1 mrd euro terwijl er onzekerheid bestond over de regulering van de Duitse tarieven. Op het Duitse net is sinds de aankoop 1,4 mrd euro afgeboekt.
Hans Grünfeld, algemeen directeur van VEMW: “De Algemene Rekenkamer moet onderzoek doen naar de handelswijze van de Rijksoverheid met betrekking tot de besteding van overheidsgelden in relatie tot het publieke belang. In dat kader ben ik verheugd over het feit dat de ARK het gasrotondebeleid heeft willen toetsen, maar helaas moet ik vaststellen dat de ARK een aantal kansen heeft laten liggen om nadrukkelijk de vinger op de gevoelige plek te leggen. Zo stelt de ARK terecht, maar enigszins terloops dat Gasunie de – commerciële - risico’s van haar investeringen afdekt op het landelijke gastransportnet dat een – publieke – functie heeft. Dat levert de mogelijkheid voor de Nederlandse netgebruikers op dat de risico’s op hen afgewenteld worden. Met deze vaststelling zonder verdere verdieping kan ik niet anders concluderen dan dat de ARK de klok heeft horen luiden maar niet zegt waar de klepel hangt.”
Grünfeld vervolgt: “de ARK rept met geen woord over het feit dat Gasunie sinds 2006 ruim 2 mrd euro aan dividend heeft uitgekeerd aan de Staat, dit terwijl het bedrijf 7,9 mrd aan investeringen moest doen. Waar de balans van 5 naar ruim 11 mrd euro is uitgedijt, is het eigen vermogen van de onderneming blijven steken op ongeveer 5 mrd euro. Net als bij de banken worden kapitaalverschaffers nerveus wanneer de balans verdubbelt zonder dat daar eigen vermogenstoename tegenover staat. Dit kan zich uiten in torenhoge risicopremies op het verschafte kapitaal, of de eis dat solvabele partijen garanties verschaffen. Deze situatie heeft mogelijk consequenties voor de Nederlandse gasnetgebruikers, bijvoorbeeld doordat Gasunie’s kredietwaardigheid afneemt en de kapitaalslasten bijgevolg toenemen, leidend tot hogere gastransporttarieven. Daarnaast zouden de tarieven kunstmatig hoog gehouden kunnen worden om het bedrijf te kapitaliseren omdat de aandeelhouder daar uitermate terughoudend in is. En zo worden commerciële risico’s van Gasunie dan afgewenteld op Nederlandse netgebruikers die een publieke dienst van datzelfde Gasunie genieten. De ARK heeft nagelaten de vraag te stellen, laat staan te beantwoorden, in hoeverre de bemoeienis van de minister van EL&I, in opdracht van de minister van Financiën, ten aanzien van de tarieven een publiek belang dient, en zo ja, welk.”
Bron: VEMW, 15 juni 2012
Terug